Kalkulatorów w serwisie: 513

Kalkulator wskaźnika de Ritisa (ALT/AST)

Wynik

Wskaźnik de Ritisa (AST/ALT)0,8
FIB-41,1niskie prawdopodobieństwo zaawansowanego włóknienia
Interpretacja AST/ALT
AST < ALT — typowe dla stłuszczenia wątroby (MASLD), wirusowego zapalenia wątroby, uszkodzenia polekowego
Stosunek ALT/AST
1,25
APRI< 0,5 mało prawdopodobne włóknienie; > 1,5 istotne włóknienie
0,35
Interpretacja FIB-4 (włóknienie wątroby)
FIB-4Znaczenie
< 1,3niskie ryzyko zaawansowanego włóknienia
1,3–2,67strefa pośrednia — elastografia (FibroScan) lub ELF
> 2,67wysokie ryzyko — konsultacja hepatologiczna
Obliczenia krok po kroku
  1. AST/ALT = 32 ÷ 40 = 0,8
  2. FIB-4 = wiek × AST ÷ (PLT × √ALT) = 50 × 32 ÷ (230 × 6,325) = 1,1
  3. APRI = (AST ÷ GGN) ÷ PLT × 100 = (32 ÷ 40) ÷ 230 × 100 = 0,35
  • Wskaźnik de Ritisa interpretuje się tylko przy podwyższonych aminotransferazach — przy wynikach w normie ma niewielkie znaczenie. FIB-4 wg Sterling i in. (2006) jest zalecany (EASL, PTH) jako pierwszy test oceny włóknienia w stłuszczeniowej chorobie wątroby.
  • Kalkulator ma charakter informacyjny; wyniki prób wątrobowych interpretuje lekarz.

Kalkulator wskaźnika de Ritisa dzieli AST przez ALT (oraz ALT przez AST) z wyników prób wątrobowych i wyjaśnia, co może sugerować ten stosunek. Jeśli wprowadzisz również wiek i liczbę płytek krwi, narzędzie obliczy wskaźnik FIB-4 oraz APRI – proste wskaźniki zalecane jako pierwszy krok w ocenie zwłóknienia wątroby, na przykład w przypadku stłuszczenia wątroby. Wynik pomaga w interpretacji wyników badań laboratoryjnych, próby wątrobowe zawsze ocenia lekarz razem z innymi badaniami i badaniem przedmiotowym.

Jak korzystać z kalkulatora wskaźnika de Ritisa i FIB-4

  1. AST (AspAT) i ALT (AlAT) w U/l – aktywność aminotransferaz na podstawie badania krwi.
  2. Wiek – wymagany do obliczenia wskaźnika FIB-4.
  3. Płytki krwi (PLT) w tysiącach na µl (10⁹/l) – z morfologii krwi. Opcjonalne; bez tej wartości kalkulator pokazuje jedynie stosunek AST/ALT.
  4. Górna granica normy dla AST – z wyniku badania laboratoryjnego (często 35–40 U/l), wymagana do obliczenia wskaźnika APRI.

Wynik przedstawia wskaźnik de Ritisa (AST/ALT) wraz z oceną kolorystyczną i opisem, wskaźnik ALT/AST oraz – jeśli wprowadzono liczbę płytek krwi – wskaźnik FIB-4 wraz z oceną prawdopodobieństwa zaawansowanego zwłóknienia oraz wskaźnik APRI. Tabela wyjaśnia progi wskaźnika FIB-4; w przypadku osób w wieku 65 lat i starszych stosuje się inny dolny próg.

Stosunek AST do ALT – interpretacja wskaźnika de Ritisa

Wskaźnik de Ritisa = AST ÷ ALT

ALT występuje głównie w komórkach wątroby, natomiast AST również w sercu, mięśniach i czerwonych krwinkach. Ich stosunek pomaga w ustaleniu przyczyny uszkodzenia wątroby:

  • poniżej 1 (ALT wyższy od AST) – typowe dla stłuszczenia wątroby (MASLD), wirusowego zapalenia wątroby oraz wczesnego etapu uszkodzenia wątroby wywołanego lekami;
  • 1 lub więcej – może wskazywać na zaawansowane zwłóknienie lub marskość wątroby, ale także na źródło poza wątrobą (uszkodzenie mięśni po wysiłku fizycznym, serce);
  • 2 lub więcej – typowe dla alkoholowej choroby wątroby, zwłaszcza przy podwyższonym poziomie GGTP.

Stosunek ten ma znaczenie diagnostyczne tylko wtedy, gdy poziomy aminotransferaz są podwyższone. Gdy obie wartości są w normie (na przykład AST 20 i ALT 18), stosunek ten ma niewielką wartość diagnostyczną.

Stosunek ALT/AST to po prostu odwrotność – część osób szuka go właśnie w tej postaci; ALT/AST powyżej 1 odpowiada wskaźnikowi de Ritisa poniżej 1.

Stosunek ALT do AST kalkulator – przykład: AST 32 i ALT 40

Wartości domyślne: AST 32 U/l, ALT 40 U/l, wiek 50, liczba płytek krwi 230 tys./µl, górna granica normy dla AST 40 U/l.

  1. Wskaźnik de Ritisa = 32 ÷ 40 = 0,8 (ALT/AST = 1,25) – poziom AST poniżej poziomu ALT, co jest typowym obrazem stłuszczenia wątroby.
  2. FIB-4 = 50 × 32 ÷ (230 × √40) = 1600 ÷ (230 × 6,325) = 1,1 – poniżej 1,3: niskie prawdopodobieństwo zaawansowanego zwłóknienia.
  3. APRI = (32 ÷ 40) ÷ 230 × 100 = 0,35 – poniżej 0,5.

Inne przykłady:

Dane de Ritis FIB-4 APRI Interpretacja
AST 120, ALT 55, wiek 58, PLT 140 2,18 6,7 2,14 obraz typowy dla alkoholowej choroby wątroby, wysokie prawdopodobieństwo zaawansowanego zwłóknienia
AST 28, ALT 62, wiek 68, PLT 250 0,45 0,97 0,28 niskie prawdopodobieństwo (próg 2,0 od 65. roku życia)

FIB-4 kalkulator – wskaźnik zwłóknienia wątroby

FIB-4 = wiek × AST ÷ (PLT × √ALT) (Sterling i in., 2006)

Wskaźnik FIB-4 jest zalecany w europejskich wytycznych EASL–EASD–EASO (2024) jako pierwsze badanie służące do oceny stopnia zwłóknienia u osób ze stłuszczeniem wątroby, cukrzycą typu 2 lub czynnikami ryzyka metabolicznego:

FIB-4 Znaczenie Kolejny krok
poniżej 1,3 (poniżej 2,0 od 65. roku życia) niskie prawdopodobieństwo zaawansowanego zwłóknienia powtórzyć badanie za 1–3 lata
1,3–2,67 wynik niejednoznaczny elastografia (FibroScan) lub test ELF z krwi
powyżej 2,67 wysokie prawdopodobieństwo zaawansowanego zwłóknienia konsultacja z hepatologiem

U osób w wieku 65 lat i starszych wskaźnik FIB-4 wzrasta wraz z wiekiem, dlatego dolna granica wynosi 2,0 (McPherson i in., 2017). U osób poniżej 35. roku życia wskaźnik FIB-4 jest mniej wiarygodny.

APRI = (AST ÷ górna granica normy AST) ÷ PLT × 100 (Wai i in., 2003) został opracowany z myślą o wirusowym zapaleniu wątroby typu C: wartość poniżej 0,5 oznacza, że znaczne zwłóknienie jest mało prawdopodobne, a powyżej 1,5 – że jest ono prawdopodobne.

Próby wątrobowe – normy AST i ALT

Górne granice normy zależą od laboratorium i są podane w wyniku – najczęściej wynoszą około 35–40 U/l dla obu enzymów; niektóre laboratoria podają niższe wartości dla kobiet. Najnowsze zalecenia sugerują, że poziom ALT powyżej około 33 U/l u mężczyzn i 25 U/l u kobiet może już wskazywać na uszkodzenie wątroby.

Poziom aminotransferaz może być tymczasowo podwyższony, na przykład po intensywnym wysiłku fizycznym (głównie AST i CK pochodzące z mięśni), po zażyciu niektórych leków i suplementów, po spożyciu alkoholu, w przypadku infekcji oraz chorób mięśni. W przypadku pojedynczego, nieznacznie podwyższonego wyniku badanie zazwyczaj powtarza się po kilku tygodniach.

W interpretacji wyników pomagają inne badania: GGTP i fosfataza alkaliczna (drogi żółciowe, alkohol), bilirubina, albumina, INR (czynność wątroby), liczba płytek krwi, markery wirusowego zapalenia wątroby typu B i C oraz badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej.

Kalkulator prób wątrobowych – badania wątroby w Polsce

Badania ALT, AST, GGTP oraz morfologię krwi można wykonać na skierowanie lekarza POZ w ramach NFZ lub prywatnie w laboratorium.

W programie profilaktycznym „Moje Zdrowie” dla dorosłych (od 5 maja 2025 r., Dz.U. 2025, poz. 584) rozszerzony zestaw badań – zlecany w zależności od wieku, płci i wyników kwestionariusza zdrowotnego – obejmuje ALT, AST i GGTP, a także badanie anty-HCV w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu C. Zestaw podstawowy obejmuje morfologię krwi, więc liczba płytek krwi potrzebna do obliczenia wskaźnika FIB-4 jest zazwyczaj również dostępna.

Stłuszczenie wątroby (MASLD) występuje bardzo często u osób z nadwagą, otyłością, cukrzycą typu 2 i wysokim poziomem trójglicerydów. Jeśli poziom ALT jest podwyższony, warto sprawdzić swoje BMI oraz obwód talii (kalkulator WHR) – utrata 7–10% masy ciała znacząco poprawia stan wątroby.

Najczęstsze pytania

Jaka jest prawidłowa wartość wskaźnika de Ritisa?

U osób zdrowych poziomy AST i ALT są zbliżone, a ich stosunek wynosi około 0,8–1,2. Stosunek ten bierze się pod uwagę wyłącznie w przypadku podwyższonego stężenia aminotransferaz: wartość poniżej 1 wskazuje na stłuszczenie wątroby lub wirusowe zapalenie wątroby, natomiast wartość 2 lub wyższa sugeruje chorobę wątroby związaną z nadużywaniem alkoholu.

Jak obliczyć stosunek AST do ALT?

Należy podzielić wartość AST przez wartość ALT. Przy AST = 32 U/l i ALT = 40 U/l: 32 ÷ 40 = 0,8. Stosunek ALT do AST jest odwrotny: 40 ÷ 32 = 1,25.

Jaki wynik badania FIB-4 uznaje się za prawidłowy?

Wartość poniżej 1,3 (poniżej 2,0 u osób w wieku 65 lat i starszych) oznacza niskie prawdopodobieństwo zaawansowanego zwłóknienia wątroby. Wynik w przedziale 1,3–2,67 jest niejednoznaczny i wymaga wykonania elastografii, natomiast wynik powyżej 2,67 wymaga konsultacji z hepatologiem.

Czy mogę obliczyć FIB-4 bez uwzględnienia płytek krwi?

Nie – wzór uwzględnia wiek, stężenie AST, ALT oraz liczbę płytek krwi. Liczba płytek krwi jest częścią standardowego badania morfologii krwi.

Czy wysoki stosunek AST/ALT zawsze oznacza alkohol?

Nie. AST uwalnia się także z mięśni i serca, więc wysoki wskaźnik może pojawić się po intensywnym wysiłku fizycznym lub urazie mięśni. Zaawansowane zwłóknienie, niezależnie od przyczyny, również powoduje wzrost tego wskaźnika.

Źródła

Ostatnia aktualizacja: 27 października 2026

Powiązane kalkulatory