Kalkulatorów w serwisie: 513

Kalkulator dawki insuliny (WW, WBT)

Tryb

Węglowodany ogółem minus błonnik.

Ustalony przez diabetologa (zwykle 0,5–2 j./WW, różny o różnych porach dnia).

O ile mg/dl obniża glikemię 1 j. insuliny.

Wynik

Bolus do posiłku (WW + korekta)7 j.
Bolus przedłużony na WBT2,2 j.rozłożony na ok. 5 h
Łącznie insuliny9,2 j.
Wymienniki węglowodanowe (WW)
6
Wymienniki białkowo-tłuszczowe (WBT)
2,15
Insulina na WW
6 j.
Korekta glikemii
1 j.
Obliczenia krok po kroku
  1. WW = 60 g ÷ 10 = 6 WW → 6 × 1 j. = 6 j.
  2. WBT = (20 g × 4 + 15 g × 9) ÷ 100 = 2,15 WBT → 2,15 × 1 j. = 2,2 j.
  3. Korekta = (160 − 110) ÷ 50 = 1 j.
  • Definicje WW i WBT wg zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Bolus na WBT podaje się zwykle jako przedłużony (pompa) lub w osobnym wstrzyknięciu — sposób ustala diabetolog.
  • Kalkulator ma charakter edukacyjny i nie zastępuje kalkulatora bolusa w pompie ani zaleceń diabetologa. Uwzględnij aktywną insulinę z poprzednich bolusów oraz planowany wysiłek.

Kalkulator insuliny przelicza posiłek na wymienniki węglowodanowe (WW) i białkowo-tłuszczowe (WBT) zgodnie z definicjami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego i oblicza bolus posiłkowy na podstawie indywidualnego przelicznika insuliny na WW, dawkę korekcyjną przy wysokiej glikemii oraz bolus przedłużony uwzględniający białko i tłuszcz. W drugim trybie szacuje wyjściowe przeliczniki z dobowej dawki insuliny (reguły 500 i 1800). Jest to narzędzie edukacyjne dla osób z cukrzycą leczonych metodą intensywnej insulinoterapii (wstrzykiwacze lub pompa) – przeliczniki ustala diabetolog.

Jak korzystać z kalkulatora dawki insuliny

Tryb „dawka do posiłku”:

  1. Węglowodany przyswajalne w posiłku w gramach – węglowodany ogółem pomniejszone o błonnik (z etykiety lub tabeli wartości odżywczych).
  2. Białko i tłuszcz w gramach – potrzebne do obliczenia WBT.
  3. Przelicznik insuliny na 1 WW – ustalony przez diabetologa (często różny rano, w południe i wieczorem).
  4. Przelicznik na 1 WBT – zwykle taki sam jak dla WW albo mniejszy.
  5. Aktualna glikemia (opcjonalnie), glikemia docelowa oraz współczynnik wrażliwości na insulinę (ISF) – o ile mg/dl 1 jednostka insuliny obniża glikemię.

Wynik pokazuje bolus do posiłku (WW + korekta), bolus przedłużony dla WBT wraz z przybliżonym czasem jego podania oraz całkowitą dawkę insuliny, a także liczbę jednostek WW i WBT oraz obliczenia.

Tryb „przeliczniki z dobowej dawki” – wpisz dobową dawkę insuliny (DDI), a otrzymasz szacunkowe przeliczniki na start.

Kalkulator WW i WBT – wymienniki węglowodanowe i białkowo-tłuszczowe

Według Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego:

  • 1 WW (wymiennik węglowodanowy) = 10 g węglowodanów przyswajalnych,
  • 1 WBT (wymiennik białkowo-tłuszczowy) = 100 kcal z białka i tłuszczu.

Obliczenia:

WW = węglowodany przyswajalne (g) ÷ 10

WBT = (białko (g) × 4 + tłuszcz (g) × 9) ÷ 100

Węglowodany podnoszą glikemię w ciągu 15–120 minut, dlatego pokrywa je bolus prosty (standardowy). Białko i tłuszcz podnoszą glikemię powoli, przez 3–8 godzin po posiłku – dlatego insulina dla WBT jest podawana jako bolus przedłużony (za pomocą pompy) lub jako oddzielny zastrzyk. Czas trwania bolusa przedłużonego zależy od liczby WBT (Pańkowska i Błazik, 2010):

WBT Czas bolusa przedłużonego
1 około 3 godz.
2 około 4 godz.
3 około 5 godz.
więcej niż 3 około 6–8 godz.

Uwaga: w innych krajach „wymiennik węglowodanowy” może oznaczać 12 g lub 15 g węglowodanów, więc zagraniczne tabele i aplikacje mogą podawać inne wartości.

Kalkulator dawki insuliny – przykład dla posiłku

Wartości domyślne: 60 g węglowodanów, 20 g białka, 15 g tłuszczu, przelicznik 1 j./WW i 1 j./WBT, glikemia przed posiłkiem 160 mg/dl, glikemia docelowa 110 mg/dl, ISF 50 mg/dl na jednostkę.

  1. WW = 60 ÷ 10 = 6 WW → 6 × 1 = 6 jednostek.
  2. WBT = (20 × 4 + 15 × 9) ÷ 100 = (80 + 135) ÷ 100 = 2,15 WBT → 2,2 jednostki w postaci bolusa przedłużonego podawanego przez około 5 godzin.
  3. Korekta = (160 − 110) ÷ 50 = 1 jednostka.
  4. Bolus do posiłku teraz: 6 + 1 = 7 jednostek; łączna dawka insuliny 9,2 jednostki.

Drugi przykład – pizza: 90 g węglowodanów, 35 g białka, 40 g tłuszczu, przelicznik 1,5 j./WW, 1 j./WBT, glikemia 140 mg/dl, cel 100 mg/dl, ISF 40:

  • 9 WW × 1,5 = 13,5 jednostki + korekta (140 − 100) ÷ 40 = 1 jednostka → 14,5 jednostki teraz,
  • WBT = (140 + 360) ÷ 100 = 5 WBT → 5 jednostek rozłożonych na 6–8 godzin,
  • łącznie 19,5 jednostki.

Przykład z pizzą pokazuje, dlaczego WBT mają znaczenie: ponad jedna czwarta insuliny jest potrzebna na białko i tłuszcz, a bez niej poziom glukozy wzrasta kilka godzin po posiłku.

Dawka korekcyjna insuliny i współczynnik wrażliwości

Bolus korekcyjny = (aktualna glikemia − glikemia docelowa) ÷ ISF

Współczynnik wrażliwości na insulinę (ISF, współczynnik korekcyjny) określa, o ile jedna jednostka insuliny szybko działającej obniża poziom glukozy we krwi – na przykład o 50 mg/dl. Jest on ustalany przez diabetologa na podstawie wyników samokontroli.

Zasady, o których warto pamiętać:

  • jeśli poziom glukozy jest poniżej wartości docelowej, kalkulator nie odejmuje insuliny, ale wyświetla uwagę – lekarz może zalecić mniejszy bolus posiłkowy;
  • jeśli poziom glukozy wynosi poniżej 70 mg/dl, najpierw należy leczyć hipoglikemię: 15 g szybko wchłanialnych węglowodanów (na przykład tabletki glukozy, sok), po 15 minutach ponownie sprawdzić poziom glukozy i nie podawać dawki korekcyjnej;
  • aktywna insulina (ang. insulin on board) – jeśli od poprzedniego bolusa minęło mniej niż 3–4 godziny, część z niej nadal działa; kalkulator bolusa pompy to uwzględnia, ten kalkulator nie;
  • przed aktywnością fizyczną bolus jest zazwyczaj zmniejszany.

Glikemię docelową ustala się indywidualnie – w przypadku osób dorosłych PTD zazwyczaj zaleca 80–110 mg/dl przed posiłkami.

Przeliczanie insuliny – reguła 500 i 1800 z dobowej dawki

W momencie rozpoczęcia lub zmiany leczenia diabetolog może oszacować wyjściowe przeliczniki na podstawie dobowej dawki insuliny (DDI – insulina bazalna + wszystkie bolusy):

  • Reguła 500: 500 ÷ DDI = ile gramów węglowodanów pokrywa jedna jednostka insuliny. Dawka insuliny na 1 WW = 10 ÷ ta liczba.
  • Reguła 1800 (dla analogów szybkodziałających, glikemia w mg/dl): 1800 ÷ DDI = ISF w mg/dl na jednostkę.
  • Insulina bazalna stanowi zwykle około 40–50% DDI.

Przykład dla DDI = 40 jednostek:

  1. 500 ÷ 40 = 12,5 g węglowodanów na jednostkę → 10 ÷ 12,5 = 0,8 jednostki na WW.
  2. 1800 ÷ 40 = 45 mg/dl na jednostkę.
  3. Insulina bazalna około 16–20 jednostek dziennie.

Są to jedynie wartości początkowe. Rzeczywiste przeliczniki zmieniają się w ciągu dnia (rano zazwyczaj potrzeba więcej insuliny na WW) i są weryfikowane na podstawie odczytów glukometru lub CGM. Nie należy samodzielnie zmieniać dawek.

Insulinoterapia w Polsce – pompy, CGM i refundacja

W Polsce osoby z cukrzycą typu 1 oraz wiele osób z cukrzycą typu 2 stosuje intensywną insulinoterapię – insulinę bazową w połączeniu z bolusami przed posiłkami (wstrzykiwacze) lub osobistą pompę insulinową. Pompy posiadają wbudowany kalkulator bolusa, który działa na tych samych zasadach: WW, WBT, ISF, glikemia docelowa i aktywna insulina.

Insuliny, paski testowe do glukometrów oraz, dla pacjentów spełniających kryteria, systemy ciągłego monitorowania glikemii (CGM) są refundowane – warunki (na przykład typ cukrzycy, liczba wstrzyknięć insuliny dziennie, wiek) są określone w wykazie refundacyjnym Ministra Zdrowia i ulegają zmianom. NFZ finansuje pompy insulinowe pacjentom do 26. roku życia (stan na październik 2026 r.; rozszerzenie na dorosłych z cukrzycą typu 1 jest na etapie projektu) – aktualne zasady sprawdzisz u diabetologa.

Liczenia WW uczy się podczas edukacji diabetologicznej – poproś o to w poradni diabetologicznej. Insulinooporność i hiperinsulinemia to osobny temat – ocenia się je za pomocą kalkulatora HOMA-IR, a średni poziom glukozy za pomocą kalkulatora HbA1c.

Najczęstsze pytania

Ile gramów węglowodanów odpowiada 1 WW?

10 g węglowodanów przyswajalnych (węglowodany ogółem pomniejszone o błonnik), zgodnie z danymi Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.

Jak obliczyć WBT?

Pomnóż liczbę gramów białka przez 4, a liczbę gramów tłuszczu przez 9, zsumuj te wyniki i podziel przez 100. Na przykład 20 g białka i 15 g tłuszczu: (80 + 135) ÷ 100 = 2,15 WBT.

Jak obliczyć dawkę korekcyjną insuliny?

Od aktualnej glikemii odejmij glikemię docelową, a wynik podziel przez współczynnik wrażliwości na insulinę. Przy glikemii 160 mg/dl, celu 110 i współczynniku wrażliwości na insulinę (ISF) wynoszącym 50: (160 − 110) ÷ 50 = 1 jednostka.

Czym jest reguła 500?

500 podzielone przez dobową dawkę insuliny daje liczbę gramów węglowodanów pokrywanych przez jedną jednostkę insuliny. Przy dawce 40 jednostek dziennie wynosi to 12,5 g, czyli 0,8 jednostki na WW. To jedynie wstępne oszacowanie.

Czy należy podawać insulinę po spożyciu białka i tłuszczu?

W przypadku intensywnej terapii insulinowej – tak, przy posiłkach zawierających więcej białka i tłuszczu (od około 1 WBT). Insulina przeznaczona na WBT jest podawana w postaci bolusa przedłużonego trwającego 3–8 godzin. O sposobie postępowania decyduje diabetolog.

Co zrobić, jeśli przed posiłkiem poziom glukozy wynosi poniżej 70 mg/dl?

Nie podaje się dawki korekcyjnej. Najpierw trzeba wyleczyć niedocukrzenie (hipoglikemię), spożywając 15 g szybko wchłaniających się węglowodanów, a po 15 minutach ponownie sprawdzić poziom glukozy; należy zapytać diabetologa, jak dostosować bolus posiłkowy.

Źródła

Ostatnia aktualizacja: 27 października 2026

Powiązane kalkulatory