Kalkulator cholesterolu (lipidogram)
Wynik
- LDL — Friedewald
- 127 mg/dl
- LDL — Sampson (NIH 2020)
- 130 mg/dl
- Cholesterol resztkowy (nie-HDL − LDL Sampsona)ryzyko rośnie od ok. 25 mg/dl (0,6 mmol/l); brak ustalonej normy
- 25 mg/dl
- TC/HDL (wskaźnik Castellego I)korzystnie < 5 (M) / < 4,5 (K)
- 3,82
- LDL/HDL (wskaźnik Castellego II)korzystnie < 3,5 (M) / < 3 (K)
- 2,31
- TG/HDL (w mg/dl)wartości > 3 wiążą się z insulinoopornością
- 2,55
- AIP = log₁₀(TG/HDL) w mmol/l< 0,11 niskie, 0,11–0,21 pośrednie, > 0,21 wysokie ryzyko
- 0,05
| Parametr | Wynik | Wartość pożądana | Ocena |
|---|---|---|---|
| Cholesterol całkowity | 210 mg/dl | < 190 mg/dl | podwyższony |
| HDL | 55 mg/dl | > 45 mg/dl | w normie |
| Triglicerydy (na czczo) | 140 mg/dl | < 100 mg/dl (graniczne do 150 mg/dl) | graniczne |
| LDL | 127 mg/dl | < 100 mg/dl (ryzyko umiarkowane) | powyżej celu |
| nie-HDL | 155 mg/dl | < 130 mg/dl | powyżej celu |
| Ryzyko | LDL | nie-HDL |
|---|---|---|
| niskie | < 116 mg/dl | < 130 mg/dl |
| umiarkowane | < 100 mg/dl | < 130 mg/dl |
| wysokie | < 70 mg/dl | < 100 mg/dl |
| bardzo wysokie | < 55 mg/dl | < 85 mg/dl |
| ekstremalne (PTL 2021) | < 40 mg/dl | < 70 mg/dl |
Obliczenia krok po kroku
- Wartości w mg/dl: TC 210, HDL 55, TG 140
- nie-HDL = TC − HDL = 210 − 55 = 155 mg/dl
- Friedewald: LDL = TC − HDL − TG/5 = 210 − 55 − 28 = 127 mg/dl
- Sampson: LDL = TC/0,948 − HDL/0,971 − (TG/8,56 + TG × nie-HDL/2140 − TG²/16 100) − 9,44 = 130,2 mg/dl
- Wynik główny: Friedewald (TG < 150 mg/dl i LDL ≥ 70 mg/dl) = 127 mg/dl
- Cele terapeutyczne wg wytycznych ESC/EAS 2019 (bez zmian w aktualizacji 2025) i polskich wytycznych PTL/KLRwP/PTK 2021; wartości pożądane i zasady wyliczania LDL wg wytycznych PSLD/PTL 2024. Kategorię ryzyka ustala lekarz (np. kalkulatorem SCORE2 lub na podstawie chorób współistniejących).
- LDL wyliczany: wzoru Friedewalda nie stosuje się przy TG > 200 mg/dl (2,3 mmol/l), a przy LDL poniżej 70 mg/dl zaniża on wynik; wzór Sampsona (NIH) pozostaje dokładny do TG 800 mg/dl. Powyżej 800 mg/dl potrzebny jest bezpośredni pomiar LDL. Przy TG > 200 mg/dl, otyłości, cukrzycy i zespole metabolicznym celem jest także cholesterol nie-HDL (lub apoB).
- Wartości graniczne w mmol/l podano tak, jak w wytycznych (np. LDL 2,6 mmol/l zamiast przeliczonych 2,59).
- Wynik ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.
Kalkulator cholesterolu odczytuje profil lipidowy (lipidogram): na podstawie cholesterolu całkowitego, HDL i trójglicerydów oblicza poziom cholesterolu LDL za pomocą wzorów Friedewalda i Sampsona, cholesterol nie-HDL oraz najczęściej stosowane wskaźniki lipidowe. Następnie porównuje poziom LDL z wartością docelową dla danej kategorii ryzyka sercowo-naczyniowego zgodnie z wytycznymi europejskimi i polskimi. Wynik pomaga zrozumieć wyniki badań, ale decyzje dotyczące leczenia należą do lekarza.
Jak korzystać z kalkulatora
Skopiuj wartości ze swojego profilu lipidowego:
- Jednostki – mg/dl (stosowane przez większość polskich laboratoriów) lub mmol/l. Wszystkie wartości muszą być podane w tym samym systemie.
- Płeć – wykorzystywana wyłącznie do określenia pożądanego poziomu HDL (powyżej 40 mg/dl dla mężczyzn, powyżej 45 mg/dl dla kobiet).
- Cholesterol całkowity, cholesterol HDL i triglicerydy (TG).
- LDL z wyniku (opcjonalnie) – jeśli laboratorium podało wynik LDL, wprowadź go. Kalkulator wykorzysta go następnie do sprawdzenia, czy osiągnąłeś swój docelowy poziom, a Ty będziesz mógł porównać go z obliczonymi wartościami.
- Twoja kategoria ryzyka sercowo-naczyniowego – niskie, umiarkowane, wysokie, bardzo wysokie lub ekstremalne. Każda opcja wskazuje docelowy poziom LDL. Kategorię ustala lekarz, na przykład za pomocą kalkulatora SCORE2 lub na podstawie występujących u Ciebie chorób.
Wynik pokazuje poziom cholesterolu LDL (wzór Friedewalda, gdy poziom trójglicerydów wynosi poniżej 150 mg/dl, a LDL co najmniej 70 mg/dl; w pozostałych przypadkach wzór Sampsona), poziom cholesterolu nie-HDL z jego wartością docelową oraz informację, czy osiągnąłeś cel terapeutyczny – a jeśli nie, o ile procent wynik powinien spaść. Przy trójglicerydach powyżej 200 mg/dl cel jest oceniany także na podstawie cholesterolu nie-HDL. Poniżej znajdują się wartości LDL obliczone według obu wzorów, cholesterol resztkowy, wskaźniki TC/HDL, LDL/HDL i TG/HDL, wskaźnik aterogenności osocza, tabela porównująca wyniki z wartościami pożądanymi, tabela wartości docelowych oraz etapy obliczeń. Przy wynikach alarmowych (LDL od 190 mg/dl, trójglicerydy od 880 mg/dl) pojawia się ostrzeżenie.
Jak oblicza się poziom cholesterolu LDL – metody Friedewalda, Sampsona i Martina-Hopkinsa
Wiele laboratoriów nie mierzy poziomu LDL bezpośrednio, lecz oblicza go na podstawie innych wyników. Dlatego właśnie ludzie szukają kalkulatora LDL. Metody:
- Wzór Friedewalda (1972): LDL = TC − HDL − TG/5 w mg/dl lub LDL = TC − HDL − TG/2,2 w mmol/l. Zakłada ona, że cholesterol w cząsteczkach VLDL wynosi jedną piątą trójglicerydów. Staje się niedokładna przy wysokim poziomie trójglicerydów i zaniża poziom LDL poniżej 70 mg/dl (1,8 mmol/l). Tradycyjnie nie stosowano jej przy stężeniu TG powyżej 400 mg/dl (4,5 mmol/l); wytyczne Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej i Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego z 2024 r. wskazują, że nie należy jej stosować przy stężeniu powyżej 200 mg/dl (2,3 mmol/l).
- Wzór Sampsona (NIH) (2020): LDL = TC/0,948 − HDL/0,971 − (TG/8,56 + TG × non-HDL/2140 − TG²/16 100) − 9,44, w mg/dl. Jest dokładna dla poziomów trójglicerydów do 800 mg/dl oraz przy niskich poziomach LDL.
- Wzór Martina-Hopkinsa (2013): zamiast stałego współczynnika 5 wykorzystuje jeden z 180 współczynników wybranych z tabeli w zależności od poziomu trójglicerydów i cholesterolu nie-HDL. Kalkulator nie stosuje tego wzoru.
Polskie wytyczne laboratoryjne z 2024 r. zalecają laboratoriom stosowanie wzoru Sampsona lub Martina-Hopkinsa; oba dają podobne wyniki u większości osób. Gdy poziom trójglicerydów przekracza 200 mg/dl oraz w przypadku otyłości, cukrzycy typu 2, zespołu metabolicznego lub poziomu LDL poniżej 70 mg/dl, zaleca się opieranie się na cholesterol nie-HDL (lub apolipoproteinie B).
Cholesterol nie-HDL = TC − HDL. Obejmuje on cholesterol we wszystkich cząsteczkach, które mogą powodować miażdżycę, i nie zależy od stanu na czczo ani od żadnego wzoru.
Kalkulator pokazuje wynik według Friedewalda jako główny tylko wtedy, gdy poziom trójglicerydów (TG) wynosi poniżej 150 mg/dl, a wyliczony LDL co najmniej 70 mg/dl. Powyżej 200 mg/dl nie wyświetla wartości według wzoru Friedewalda – wtedy wynikiem jest LDL według Sampsona, a cel ocenia się dodatkowo po cholesterolu nie-HDL. Powyżej 800 mg/dl żaden wzór nie jest wiarygodny: kalkulator nie podaje LDL, ocenia cel tylko na podstawie cholesterolu nie-HDL i przypomina, że LDL trzeba zmierzyć bezpośrednio.
Przykładowe obliczenia
Wartości domyślne: kobieta, cholesterol całkowity 210 mg/dl, HDL 55 mg/dl, trójglicerydy 140 mg/dl, umiarkowane ryzyko sercowo-naczyniowe.
- Cholesterol nie-HDL: 210 − 55 = 155 mg/dl.
- Metoda Friedewalda: 210 − 55 − 140/5 (28) = 127 mg/dl – jest to wynik główny, ponieważ poziom trójglicerydów wynosi poniżej 150 mg/dl.
- Metoda Sampsona: 130,2 mg/dl.
- Docelowy poziom LDL dla umiarkowanego ryzyka: poniżej 100 mg/dl – nieosiągnięty; poziom LDL powinien spaść o (127 − 100) ÷ 127 = 21%.
- Cholesterol resztkowy (nie-HDL − LDL według Sampsona): 155 − 130,2 = 24,8 mg/dl.
- Stosunki: TC/HDL 3,82, LDL/HDL 2,31, TG/HDL 2,55, wskaźnik aterogenny osocza 0,05.
Tabela porównawcza pokazuje: cholesterol całkowity 210 mg/dl – podwyższony (pożądany poziom poniżej 190), HDL 55 mg/dl – w normie (powyżej 45), TG 140 mg/dl – wartość graniczna (pożądane na czczo poniżej 100 mg/dl), LDL powyżej wartości docelowej, a poziom nie-HDL 155 mg/dl powyżej wartości docelowej wynoszącej 130 mg/dl.
Drugi przykład – ta sama osoba z triglicerydami na poziomie 250 mg/dl i wysokim ryzykiem: głównym wynikiem jest poziom LDL według wzoru Sampsona wynoszący 112 mg/dl (wzór Friedewalda dałby 105 mg/dl, ale nie należy go stosować przy tym poziomie TG). Wartość docelowa wynosi poniżej 70 mg/dl, więc poziom LDL powinien spaść o 38%; poziom non-HDL wynoszący 155 mg/dl przekracza wartość docelową 100 mg/dl. Stosunek TG/HDL wzrasta do 4,55, a wskaźnik aterogeniczny do 0,30.
Trzeci przykład w mmol/l: TC 5,2, HDL 1,4, TG 1,2 mmol/l. LDL (według Friedewalda) = 5,2 − 1,4 − 1,2/2,2 = 3,25 mmol/l, non-HDL = 3,8 mmol/l, LDL według Sampsona = 3,31 mmol/l.
Interpretacja profilu lipidowego – pożądane wartości dla osób dorosłych
Wytyczne Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej i Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego z 2024 r. podają następujące wartości docelowe dla zdrowych osób dorosłych:
- Cholesterol całkowity: poniżej 190 mg/dl (4,9 mmol/l).
- Cholesterol HDL: powyżej 40 mg/dl (1,0 mmol/l) u mężczyzn i powyżej 45 mg/dl (1,2 mmol/l) u kobiet.
- Triglicerydy: poniżej 100 mg/dl (1,1 mmol/l) na czczo i poniżej 125 mg/dl (1,4 mmol/l) po posiłku. Wartości na czczo w zakresie 100–150 mg/dl są graniczne, 150–500 mg/dl – umiarkowanie podwyższone, 500–880 mg/dl – znacznie podwyższone, a powyżej 880 mg/dl (10 mmol/l) – bardzo znacznie podwyższone. Kalkulator stosuje ten sam podział: poniżej 100 mg/dl – w normie, 100–149 mg/dl – graniczne, od 150 mg/dl – podwyższone.
- Cholesterol LDL: nie ma jednej normy – docelowa wartość zależy od ryzyka sercowo-naczyniowego (patrz następna sekcja). Dla osoby zdrowej o niskim ryzyku wynosi ona poniżej 115 mg/dl (3,0 mmol/l).
- Cholesterol nie-HDL: poniżej 130 mg/dl (3,4 mmol/l) przy niskim i umiarkowanym ryzyku.
Poziom LDL wynoszący 190 mg/dl (4,9 mmol/l) lub więcej sugeruje hipercholesterolemię rodzinną i wymaga konsultacji lekarskiej.
Zakres referencyjny podany w wyniku badania laboratoryjnego może różnić się od tych wartości. Ten sam wynik LDL może być dopuszczalny dla jednej osoby, a zbyt wysoki dla innej, dlatego zawsze należy interpretować go w kontekście własnego ryzyka.
Przed wykonaniem profilu lipidowego nie trzeba pozostawać na czczo. Badanie należy powtórzyć na czczo, jeśli poziom trójglicerydów bez czczo przekracza 400 mg/dl (4,5 mmol/l).
Docelowe poziomy LDL i non-HDL w zależności od ryzyka sercowo-naczyniowego
Wytyczne ESC/EAS (z 2019 r., wartości docelowe potwierdzone w aktualizacji z 2025 r.) oraz polskie wytyczne dotyczące lipidów określają następujące wartości docelowe:
- Ryzyko ekstremalne (wytyczne polskie): LDL poniżej 40 mg/dl (1,0 mmol/l), non-HDL poniżej 70 mg/dl (1,8 mmol/l).
- Bardzo wysokie ryzyko: poziom LDL poniżej 55 mg/dl (1,4 mmol/l) oraz spadek o co najmniej 50% w stosunku do wartości wyjściowej; poziom non-HDL poniżej 85 mg/dl (2,2 mmol/l).
- Wysokie ryzyko: poziom LDL poniżej 70 mg/dl (1,8 mmol/l) oraz spadek o co najmniej 50%; poziom non-HDL poniżej 100 mg/dl (2,6 mmol/l).
- Umiarkowane ryzyko: poziom LDL poniżej 100 mg/dl (2,6 mmol/l); poziom cholesterolu nie-HDL poniżej 130 mg/dl (3,4 mmol/l).
- Niskie ryzyko: poziom LDL poniżej 116 mg/dl (3,0 mmol/l) zgodnie z wytycznymi ESC; polskie wytyczne laboratoryjne z 2024 r. zaokrąglają tę wartość do 115 mg/dl.
Kto należy do której kategorii, w uproszczeniu:
- bardzo wysokie – udokumentowana choroba miażdżycowa (zawał serca, udar mózgu, choroba wieńcowa lub choroba tętnic obwodowych), cukrzyca z uszkodzeniem narządów, ciężka przewlekła choroba nerek lub wynik SCORE2 lub SCORE2-OP wynoszący 20% lub więcej,
- wysokie – pojedynczy znacznie podwyższony czynnik (cholesterol całkowity powyżej 310 mg/dl, LDL powyżej 190 mg/dl lub ciśnienie krwi 180/110 mm Hg lub więcej), rodzinna hipercholesterolemia bez innych istotnych czynników, umiarkowana przewlekła choroba nerek lub wynik SCORE2 od 10% do poniżej 20%,
- umiarkowane – wynik SCORE2 od 2% do poniżej 10% lub krótkotrwała cukrzyca u młodych osób bez innych czynników ryzyka,
- niskie – wynik SCORE2 poniżej 2%,
- ekstremalne (polskie wytyczne) – na przykład drugie zdarzenie sercowo-naczyniowe w ciągu dwóch lat pomimo leczenia lub zawał serca u osoby, u której występuje również miażdżyca w innych tętnicach, rodzinna hipercholesterolemia lub cukrzyca w połączeniu z innymi czynnikami ryzyka.
Powyższe progi SCORE2 pochodzą z aktualizacji wytycznych ESC/EAS z 2025 r. dotyczących dyslipidemii. Różnią się one od kategorii wiekowych przedstawionych w kalkulatorze SCORE2, dlatego ostateczną kategorię powinien ustalić lekarz.
Stosunek HDL do LDL i inne wskaźniki lipidowe
Kalkulator pokazuje cztery wskaźniki. Aby samodzielnie obliczyć stosunek LDL do HDL, należy podzielić LDL przez HDL – wynik jest taki sam zarówno w mg/dl, jak i w mmol/l. W domyślnym przykładzie: 127 ÷ 55 = 2,31.
- TC/HDL (wskaźnik Castelliego I) – powszechnie podawane pożądane wartości to poniżej 5 dla mężczyzn i poniżej 4,5 dla kobiet.
- LDL/HDL (wskaźnik Castelliego II) – poniżej 3,5 dla mężczyzn i poniżej 3 dla kobiet. Jeśli potrzebujesz odwrotnego stosunku (HDL do LDL), wystarczy podzielić 1 przez tę wartość: 55 ÷ 127 = 0,43.
- TG/HDL – obliczane w mg/dl. Badania wykazały związek między wartościami powyżej około 3 a insulinoopornością. W mmol/l ten sam stosunek jest około 2,3 razy mniejszy, dlatego nie należy mieszać jednostek miary. Można również skorzystać z kalkulatora HOMA-IR.
- Wskaźnik aterogenny osocza (AIP) = log10(TG/HDL), przy czym obie wartości podaje się w mmol/l. Wartości poniżej 0,11 określa się zazwyczaj jako niskie ryzyko, 0,11–0,21 jako średnie, a powyżej 0,21 jako wysokie.
Współczynniki te pomagają opisać profil lipidowy pacjenta, ale ani wytyczne ESC, ani polskie wytyczne nie wykorzystują ich do podejmowania decyzji dotyczących leczenia. Dobry współczynnik nie niweluje wysokiego poziomu LDL lub non-HDL.
Cholesterol resztkowy i lipoproteina (a)
Cholesterol resztkowy to cholesterol przenoszony w cząsteczkach bogatych w trójglicerydy (VLDL i ich resztki). Oblicza się go jako TC − HDL − LDL, co jest równoznaczne z non-HDL − LDL. W przykładzie domyślnym, przy wartości LDL według Sampsona: 155 − 130,2 = 24,8 mg/dl. W przypadku wskaźnika LDL według Friedewalda wynik zawsze wynosi dokładnie TG/5 (tutaj 28 mg/dl), więc nie wnosi on żadnych nowych informacji.
Zgodnie z polskimi wytycznymi laboratoryjnymi z 2024 r. ryzyko sercowo-naczyniowe wyraźnie wzrasta przy stężeniu cholesterolu resztkowego wynoszącym około 25 mg/dl (0,6 mmol/l), a niektóre dane wskazują na poziom 30–40 mg/dl. Nie ustalono jeszcze oficjalnego przedziału normy, więc wartość ta służy głównie jako informacja dodatkowa. Kalkulator pokazuje ją w szczegółach wyniku (liczoną z LDL według Sampsona).
Lipoproteina (a) – Lp(a) – jest odrębnym badaniem krwi i nie można jej obliczyć na podstawie standardowego profilu lipidowego. Jej poziom jest w większości uwarunkowany genetycznie i zmienia się nieznacznie w ciągu życia. Polskie wytyczne laboratoryjne z 2024 r. oraz aktualizacja ESC/EAS z 2025 r. zalecają pomiar tego wskaźnika przynajmniej raz w życiu u każdej osoby dorosłej.
- Wytyczne polskie: pożądany poziom poniżej 30 mg/dl (75 nmol/l), 30–50 mg/dl – umiarkowane ryzyko, powyżej 50 mg/dl – wysokie ryzyko, powyżej 180 mg/dl – bardzo wysokie ryzyko.
- ESC/EAS 2025: poziom Lp(a) powyżej 50 mg/dl (około 105 nmol/l) stanowi czynnik zwiększający ryzyko sercowo-naczyniowe.
Wyników w mg/dl i nmol/l nie da się dokładnie przeliczyć, dlatego należy porównywać swój wynik z wartościami granicznymi podanymi w tej samej jednostce. Program NFZ „Moje Zdrowie” również uwzględnia badanie Lp(a), wykonywane raz w życiu, wśród oferowanych badań.
Cholesterol w mg/dl i mmol/l
Polskie laboratoria zazwyczaj podają wyniki stężenia lipidów w mg/dl, podczas gdy wiele zagranicznych źródeł stosuje mmol/l. Kalkulator obsługuje obie jednostki. Współczynniki przeliczeniowe są następujące:
- cholesterol (całkowity, HDL, LDL, nie-HDL): mg/dl = mmol/l × 38,67; mmol/l = mg/dl ÷ 38,67,
- triglicerydy: mg/dl = mmol/l × 88,57; mmol/l = mg/dl ÷ 88,57.
Przykłady: 190 mg/dl cholesterolu całkowitego = 4,91 mmol/l; LDL wynoszący 100 mg/dl = 2,59 mmol/l; LDL wynoszący 3,0 mmol/l = 116 mg/dl; trójglicerydy wynoszące 150 mg/dl = 1,69 mmol/l; trójglicerydy wynoszące 1,2 mmol/l = 106 mg/dl.
Wytyczne podają wartości docelowe w mmol/l w zaokrągleniu (na przykład 2,6 mmol/l dla 100 mg/dl i 1,8 mmol/l dla 70 mg/dl). Kalkulator w trybie mmol/l porównuje wynik właśnie z tymi wartościami z wytycznych, a nie z dokładnym przeliczeniem (2,59 i 1,81 mmol/l). Wyniki leżące tuż przy granicy warto omówić z lekarzem.
Wzór Friedewalda w mmol/l wykorzystuje TG/2,2 zamiast TG/5. Nie należy mieszać jednostek: wprowadzenie trójglicerydów w mmol/l i cholesterolu w mg/dl daje wynik bez znaczenia.
Ograniczenia i kiedy należy zgłosić się do lekarza
Kalkulator jedynie przelicza i porównuje wyniki – nie stawia diagnozy. Poziom lipidów zmienia się z dnia na dzień, po przebytej infekcji, operacji lub zmianie diety, a także w czasie ciąży; przy bardzo wysokich lub bardzo niskich wartościach obliczony poziom LDL jest mniej dokładny niż pomiar bezpośredni. Jeden wynik nie powinien stanowić podstawy do rozpoczęcia lub przerwania leczenia; nie należy samodzielnie odstawiać leków obniżających poziom lipidów.
Należy skonsultować się z lekarzem, jeśli:
- poziom LDL wynosi 190 mg/dl (4,9 mmol/l) lub więcej albo poziom cholesterolu całkowitego przekracza 310 mg/dl (8 mmol/l) – może to wskazywać na rodzinną hipercholesterolemię, która dotyczy również członków rodziny,
- poziom trójglicerydów przekracza 500 mg/dl (5,6 mmol/l); przy wartości 880 mg/dl (10 mmol/l) lub wyższej ryzyko ostrego zapalenia trzustki jest wysokie i należy bezzwłocznie zasięgnąć porady lekarza,
- Twoi rodzice lub rodzeństwo mieli zawał serca lub udar mózgu w młodym wieku (mężczyźni poniżej 55 lat, kobiety poniżej 60 lat) albo masz żółtawe złogi na powiekach lub ścięgnach,
- cierpisz na cukrzycę, chorobę nerek lub serca – Twoje wartości docelowe są bardziej rygorystyczne.
Natychmiast zadzwoń pod numer 112 lub 999, jeśli odczuwasz silny ból brzucha promieniujący do pleców, któremu towarzyszą wymioty (możliwe zapalenie trzustki) lub ból w klatce piersiowej trwający dłużej niż kilka minut.
W Polsce możesz wykonać bezpłatny profil lipidowy w ramach programu NFZ „Moje Zdrowie” w swojej przychodni podstawowej opieki zdrowotnej. Powiązane narzędzia: SCORE2, BMI, stosunek obwodu talii do bioder, HbA1c oraz eGFR.
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć poziom cholesterolu LDL na podstawie profilu lipidowego?
Najprostszym sposobem jest wzór Friedewalda: LDL = cholesterol całkowity − HDL − trójglicerydy/5, przy czym wszystkie wartości podaje się w mg/dl. Dla wartości 210, 55 i 140 mg/dl daje to wynik 127 mg/dl. Gdy poziom trójglicerydów jest wyższy, dokładniejszy jest wzór Sampsona, a przy wartości powyżej 800 mg/dl należy zmierzyć poziom LDL bezpośrednio.
Czym jest cholesterol nie-HDL i jak go obliczyć?
Cholesterol nie-HDL to cholesterol całkowity pomniejszony o cholesterol HDL, na przykład 210 − 55 = 155 mg/dl. Obejmuje on cholesterol we wszystkich cząsteczkach, które mogą powodować miażdżycę. Przy niskim i umiarkowanym ryzyku powinien wynosić poniżej 130 mg/dl (3,4 mmol/l).
Jaki poziom cholesterolu LDL jest prawidłowy?
Zależy to od ryzyka sercowo-naczyniowego. Wartości docelowe wynoszą poniżej 116 mg/dl (115 mg/dl zgodnie z polskimi wytycznymi laboratoryjnymi) przy niskim ryzyku, poniżej 100 mg/dl przy umiarkowanym ryzyku, poniżej 70 mg/dl przy wysokim ryzyku, poniżej 55 mg/dl przy bardzo wysokim ryzyku oraz poniżej 40 mg/dl przy skrajnym ryzyku. Poziom LDL wynoszący 190 mg/dl lub więcej sugeruje hipercholesterolemię rodzinną.
Jak obliczyć stosunek LDL do HDL?
Należy podzielić poziom LDL przez poziom HDL; wynik jest taki sam w mg/dl i mmol/l. Dla poziomu LDL wynoszącego 127 mg/dl i poziomu HDL wynoszącego 55 mg/dl stosunek ten wynosi 2,31. Wartości poniżej 3 dla kobiet i poniżej 3,5 dla mężczyzn są powszechnie uznawane za pożądane, jednak wytyczne opierają leczenie na poziomach LDL i non-HDL, a nie na tym stosunku.
Jak przeliczyć poziom cholesterolu z mmol/l na mg/dl?
Wartość cholesterolu w mmol/l należy pomnożyć przez 38,67, a trójglicerydów przez 88,57. Na przykład 5,0 mmol/l cholesterolu całkowitego odpowiada około 193 mg/dl, a 1,7 mmol/l trójglicerydów – około 151 mg/dl.
Czy przed wykonaniem profilu lipidowego należy być na czczo?
Nie. Zgodnie z polskimi wytycznymi laboratoryjnymi z 2024 r. rutynowe badanie profilu lipidowego można wykonać bez konieczności pozostawania na czczo, a wartości docelowe dla cholesterolu całkowitego, LDL i nie-HDL są takie same. Badanie należy powtórzyć na czczo, jeśli poziom trójglicerydów na czczo przekracza 400 mg/dl (4,5 mmol/l).
Źródła
- Solnica B. i in. Wytyczne z 2024 r. Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej i Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego dotyczące diagnostyki laboratoryjnej zaburzeń metabolizmu lipidów. Arch Med Sci 2024;20(2):357–374 – PMC
- Banach M. i in. Wytyczne PTL/KLRwP/PTK/PTDL/PTD/PTNT dotyczące diagnostyki i leczenia zaburzeń lipidowych w Polsce 2021 – Dodatek do czasopisma „Lekarz POZ”
- Sampson M. i in. Nowe równanie do obliczania stężenia cholesterolu lipoprotein o niskiej gęstości. JAMA Cardiol 2020;5(5):540–548 – PMC
- ESC – Ukierunkowana aktualizacja z 2025 r. wytycznych ESC/EAS z 2019 r. dotyczących postępowania w przypadku dyslipidemii
- Rada ESC ds. Praktyki Kardiologicznej – Co nowego w ukierunkowanej aktualizacji z 2025 r. wytycznych ESC/EAS z 2019 r. dotyczących dyslipidemii
- pacjent.gov.pl – Program „Moje Zdrowie” (badania profilaktyczne NFZ)
Ostatnia aktualizacja: 14 października 2026