Kalkulator sprężyn
Wynik
- Siła bez zapasu
- 196 N
Obliczenia krok po kroku
- M = m · g · L = 10 · 9,81 · 400 mm = 39,2 N·m
- F = M / (n · r) · (1 + zapas) = 39 240 / (2 · 100) · 1,1 = 216 N
- Wynik orientacyjny: ramię działania sprężyny zmienia się z kątem otwarcia — liczono dla położenia zamkniętego (najbardziej obciążonego), przy sprężynie prostopadłej do ramienia. Sprężyny gazowe montuje się tłoczyskiem w dół; siła oznaczona jest w N (np. 200N).
Kalkulator sprężyn ma dwa tryby. Dla sprężyny gazowej podaje siłę potrzebną do utrzymania klapy, pokrywy lub włazu na podstawie masy i punktów mocowania. Dla sprężyny naciskowej liczy sztywność, siłę przy danym ugięciu, naprężenie skręcające i długość zblokowaną z wymiarów drutu i zwoju. Wyniki pomogą dobrać sprężynę z katalogu albo sprawdzić tę, którą już masz.
Jak korzystać z kalkulatora sprężyn
Sprężyna gazowa (klapa):
- Masa klapy lub pokrywy.
- Odległość środka ciężkości od zawiasu. Dla jednorodnej klapy to połowa jej długości.
- Ramię sprężyny, czyli odległość punktu mocowania od zawiasu.
- Liczba sprężyn.
- Zapas siły, około 10–20%.
Sprężyna naciskowa: materiał drutu, średnica drutu d, średnia średnica zwoju D, liczba zwojów czynnych n, długość swobodna L0 i ugięcie s. Średnia średnica to średnica zewnętrzna minus d.
Kalkulator sprężyn gazowych — jak dobrać siłę
Ciężar klapy tworzy moment względem zawiasu, a sprężyny muszą go zrównoważyć: M = m · g · L oraz F = M / (n · r) · (1 + zapas).
Przykład domyślny: klapa 10 kg ze środkiem ciężkości 400 mm od zawiasu, dwie sprężyny z ramieniem 100 mm, zapas 10%:
- moment: 10 · 9,81 · 0,4 m = 39,2 N·m
- siła bez zapasu: 196 N na sprężynę
- z zapasem: 216 N na sprężynę, więc wybierasz najbliższy większy rozmiar, np. 250 N
Obliczenie dotyczy położenia zamkniętego, ze sprężyną prostopadłą do ramienia, co jest uproszczonym najgorszym przypadkiem. W rzeczywistości ramię zmienia się z kątem otwarcia, dlatego sprawdź punkty mocowania na makiecie z tektury albo w narzędziu doboru producenta.
Siła jest oznaczona na sprężynie w niutonach, np. 200N. Sprężyny gazowe montuje się tłoczyskiem w dół, by olej smarował uszczelnienie, a ich siła spada na mrozie. Sprężyny nie wolno podgrzewać ani przecinać, bo zawiera gaz pod wysokim ciśnieniem.
Kalkulator sprężyny naciskowej: sztywność i siła
Sztywność sprężyny to k = G · d⁴ / (8 · D³ · n), a siła F = k · s. G to moduł sprężystości poprzecznej: 81 500 MPa dla drutu patentowanego ze stali sprężynowej, 70 000 MPa dla stali nierdzewnej i 42 000 MPa dla brązu cynowego.
Przykład domyślny: drut ze stali sprężynowej 2 mm, D = 20 mm, 8 zwojów czynnych, długość swobodna 60 mm, ugięcie 10 mm:
- sztywność: 2,547 N/mm
- siła: 25,5 N
- wskaźnik sprężyny C = D / d = 10
- współczynnik Wahla: 1,1448
- naprężenie skręcające: 186 MPa
- długość zblokowana: 20 mm, siła przy zblokowaniu 101,9 N
Wzór pokazuje, co decyduje o sprężynie. Średnica drutu występuje w czwartej potędze, więc drut grubszy o 10% daje sprężynę sztywniejszą o około 46%. Średnica zwoju jest w trzeciej potędze, więc większy zwój to znacznie miększa sprężyna. Mniej zwojów oznacza sprężynę sztywniejszą. Zalecany wskaźnik to 4–16. Poza tym zakresem sprężyny są trudne w wykonaniu albo niestabilne.
Naprężenie i długość zblokowana
Naprężenie skręcające z poprawką Wahla to τ = 8 · F · D · Kw / (π · d³). Dopuszczalna wartość zależy od materiału i średnicy drutu. Projektowanie sprężyn naciskowych obejmuje PN-EN 13906-1, a dla drutu patentowanego pod obciążeniem statycznym przyjmuje się zwykle około 0,5 · Rm.
Kalkulator liczy długość zblokowaną jako (n + 2) · d, czyli zakłada po jednym zwoju nieczynnym na każdym końcu. Dla końców dociśniętych i szlifowanych liczba zwojów czynnych to mniej więcej całkowita liczba zwojów minus 2. Gdy ugięcie przekracza skok do zblokowania, kalkulator pokazuje błąd.
Sprężyna pracująca przez wiele cykli wymaga mniejszego naprężenia niż statyczna, bo grozi jej zniszczenie zmęczeniowe. W ważnych zastosowaniach skorzystaj z obliczeń producenta sprężyn.
Sprężyny do bram garażowych — zachowaj ostrożność
Kalkulator nie projektuje sprężyn skrętnych do segmentowych bram garażowych. Pracują one pod bardzo dużym napięciem, a ich niekontrolowane zwolnienie może spowodować poważne obrażenia. Dobór zależy od masy bramy, bębna, wysokości i liczby cykli.
Wymianę zostaw serwisantowi. Brama powinna mieć zabezpieczenie przed opadnięciem po pęknięciu sprężyny, co wynika z PN-EN 12604 i norm dla bram z napędem. Nie używaj bramy z pękniętą sprężyną, nawet ręcznie, bo może opaść.
Najczęstsze pytania
Jak dobrać sprężynę gazową do klapy?
Policz moment od ciężaru klapy i podziel go przez ramię oraz liczbę sprężyn. Klapa 10 kg ze środkiem ciężkości 400 mm i ramieniem 100 mm wymaga około 216 N na sprężynę przy zapasie 10%.
Jak obliczyć siłę sprężyny?
Pomnóż sztywność przez ugięcie: F = k · s. Sprężyna 2,547 N/mm ściśnięta o 10 mm daje 25,5 N.
Co to jest długość zblokowana sprężyny?
Długość, przy której zwoje stykają się ze sobą. Kalkulator stosuje wzór (n + 2) · d, czyli 20 mm dla 8 zwojów czynnych z drutu 2 mm.
Jak zamontować sprężynę gazową?
Tłoczyskiem w dół, chyba że producent zaleca inaczej. Dzięki temu uszczelnienie pozostaje nasmarowane.
Czy policzę tu sprężyny do bramy garażowej?
Nie. To sprężyny skrętne pod dużym napięciem. Ich dobór i wymianę zleć serwisantowi.
Źródła
- PN-EN 13906-1 Sprężyny śrubowe walcowe z drutów i prętów okrągłych — Obliczenia i konstrukcja — Część 1: Sprężyny naciskowe
- PN-EN 12604 Bramy — Aspekty mechaniczne
- Rozporządzenie (UE) 2023/1230 w sprawie maszyn
Ostatnia aktualizacja: 31 października 2026