Kalkulator twierdzenia Pitagorasa
Wynik
- Pole trójkąta
- 12,5
- Obwód
- 17,0711
- Wysokość na przeciwprostokątną
- 3,5355
Obliczenia krok po kroku
- c² = a² + b² = 5² + 5² = 25 + 25 = 50
- c = √50 = 5√2 = 7,071068
Kalkulator Pitagorasa oblicza przeciwprostokątną lub przyprostokątną trójkąta prostokątnego, podaje wynik w postaci dokładnej (z uproszczonym pierwiastkiem) i dziesiętnej oraz rysuje trójkąt. Oblicza też pole, obwód i wysokość opuszczoną na przeciwprostokątną. Dwa dodatkowe tryby sprawdzają z twierdzenia odwrotnego, czy trójkąt o podanych bokach jest prostokątny, oraz wypisują trójki pitagorejskie.
Jak korzystać z kalkulatora Pitagorasa
Wybierz, co chcesz obliczyć:
- Przeciwprostokątna c — wprowadź długości obu przyprostokątnych a i b.
- Przyprostokątna — wprowadź znaną długość przyprostokątnej oraz przeciwprostokątną c. Przeciwprostokątna musi być dłuższa od przyprostokątnej.
- Czy trójkąt jest prostokątny — wprowadź wszystkie trzy boki w dowolnej kolejności. Kalkulator sam wybierze najdłuższy z nich.
- Trójki pitagorejskie — wprowadź największą wartość c, która Cię interesuje, maksymalnie do 1000.
Wszystkie boki muszą być w tej samej jednostce. Wynik jest podawany w tej samej jednostce, a pole w jej kwadracie.
Twierdzenie Pitagorasa — wzór i przykład
W trójkącie prostokątnym suma kwadratów dwóch przyprostokątnych równa się kwadratowi przeciwprostokątnej:
a² + b² = c²
Przeciwprostokątna (c) to najdłuższy bok, leżący naprzeciw kąta prostego. Przyprostokątne (a i b) to dwa boki tworzące kąt prosty.
Wartości domyślne: a = 5, b = 5.
- c² = 5² + 5² = 25 + 25 = 50
- c = √50 = 5√2 ≈ 7,071068
Kalkulator wyświetla również:
| Wartość | Wzór | Wynik |
|---|---|---|
| Pole | a · b / 2 | 12,5 |
| Obwód | a + b + c | 17,0711 |
| Wysokość opuszczona na przeciwprostokątną | a · b / c | 3,5355 |
Dla przyprostokątnych 3 i 4 pierwiastek wychodzi całkowity: c² = 9 + 16 = 25, więc c = 5.
Kalkulator przeciwprostokątnej i przyprostokątnej
Aby obliczyć przyprostokątną, przekształć wzór: b = √(c² − a²). Uważaj na minus: pomyłka w tym miejscu daje przyprostokątną dłuższą od przeciwprostokątnej, co jest niemożliwe.
| Dane znane | Obliczenia | Wynik |
|---|---|---|
| a = 5, c = 13 | √(169 − 25) = √144 | b = 12 |
| a = 3, c = 5 | √(25 − 9) = √16 | b = 4 |
| a = 6, c = 9 | √(81 − 36) = √45 | b = 3√5 ≈ 6,708204 |
Postać dokładna jest uproszczona tak, jak wymaga tego szkoła: √45 = √(9 · 5) = 3√5.
Warto zapamiętać dwa trójkąty szczególne:
- połowa kwadratu (kąty 45°, 45°, 90°): przy przyprostokątnych a przeciwprostokątna ma długość a√2,
- połowa trójkąta równobocznego (kąty 30°, 60°, 90°): boki są w stosunku a : a√3 : 2a.
Czy trójkąt jest prostokątny? Twierdzenie odwrotne
Twierdzenie działa też w drugą stronę: jeśli suma kwadratów dwóch krótszych boków jest równa kwadratowi najdłuższego boku, trójkąt jest prostokątny. Jeśli tak nie jest, porównanie tych dwóch wartości pozwala określić, jaki to jest trójkąt:
| Boki | Suma kwadratów krótszych boków | Kwadrat najdłuższego boku | Trójkąt |
|---|---|---|---|
| 6, 8, 10 | 100 | 100 | prostokątny |
| 4, 5, 6 | 41 | 36 | ostrokątny (suma jest większa) |
| 2, 3, 4 | 13 | 16 | rozwartokątny (suma jest mniejsza) |
| 1, 2, 5 | 5 | 25 | nie istnieje |
Ostatni przypadek łamie nierówność trójkąta, bo 1 + 2 to mniej niż 5. Najpierw sprawdź ten warunek: suma dwóch krótszych boków musi być większa od najdłuższego boku.
Trójki pitagorejskie
Trójka pitagorejska to trzy liczby naturalne spełniające równanie a² + b² = c². Do c = 50 jest ich 20, w tym 7 pierwotnych, czyli takich, których liczby nie mają wspólnego dzielnika większego od 1:
| a | b | c |
|---|---|---|
| 3 | 4 | 5 |
| 5 | 12 | 13 |
| 8 | 15 | 17 |
| 7 | 24 | 25 |
| 20 | 21 | 29 |
| 12 | 35 | 37 |
| 9 | 40 | 41 |
Pozostałe są ich wielokrotnościami, np. 6, 8, 10 to 2 × (3, 4, 5). Wszystkie trójki pierwotne daje wzór Euklidesa: a = m² − n², b = 2mn, c = m² + n², gdzie m jest większe od n, liczby m i n są względnie pierwsze, a dokładnie jedna z nich jest parzysta.
Kąt prosty i inne zastosowania w praktyce
Kąt prosty na budowie. Trójkąt 3-4-5 to prosty sposób wytyczenia kąta prostego bez dużego kątownika. Odmierz 3 m wzdłuż jednej ściany i 4 m wzdłuż drugiej. Jeśli odległość między tymi punktami to dokładnie 5 m, narożnik jest prosty. W mniejszych pomieszczeniach użyj odległości 60, 80 i 100 cm.
Długość krokwi. Przy rzucie poziomym 4 m i wysokości 3 m krokiew ma √(16 + 9) = 5 m, bez okapu.
Przekątna prostokąta. Przekątna to przeciwprostokątna trójkąta, którego przyprostokątne są bokami prostokąta. Aby obliczyć przekątną telewizora, ekranu lub pomieszczenia, skorzystaj z kalkulatora przekątnej.
Odległość na mapie. Punkt znajdujący się 300 m na wschód i 400 m na północ od Ciebie jest oddalony o 500 m w linii prostej.
Kąty. Twierdzenie daje tylko długości boków. Jeśli potrzebujesz również kątów trójkąta, skorzystaj z kalkulatora trygonometrycznego.
Twierdzenie Pitagorasa w szkole i na maturze
W podstawie programowej dla szkół podstawowych (Dz.U. 2026 poz. 378) twierdzenie to pojawia się w klasach VII–VIII: uczeń rozpoznaje trójkąty prostokątne w różnych sytuacjach, stosuje to twierdzenie oraz wykorzystuje właściwości trójkątów 45°–45°–90° i 30°–60°–90°. W liceach ogólnokształcących (Dz.U. 2024 poz. 1019), na zakresie podstawowym, twierdzenie odwrotne wykorzystuje się do rozpoznawania rodzaju trójkąta na podstawie długości jego boków.
Broszura CKE zawierająca wybrane wzory matematyczne na maturę podaje twierdzenie Pitagorasa razem z twierdzeniem odwrotnym. Na egzaminie ósmoklasisty z matematyki pracuje się bez kalkulatora, dlatego zadania są zwykle ułożone tak, by wychodziły liczby całkowite lub proste pierwiastki. Warto znać na pamięć trójki 3–4–5, 5–12–13 i 8–15–17.
Najczęstsze pytania
Jaki jest wzór na przeciwprostokątną?
c = √(a² + b²). Należy zsumować kwadraty przyprostokątnych, a następnie obliczyć pierwiastek kwadratowy. Dla przyprostokątnych o długościach 3 i 4 przeciwprostokątna wynosi √25 = 5.
Jak obliczyć długość przyprostokątnej, znając długość przeciwprostokątnej?
Należy zastosować wzór b = √(c² − a²), odejmując kwadrat znanej przyprostokątnej od kwadratu przeciwprostokątnej. Dla c = 13 i a = 5 wynikiem jest √144 = 12.
Czy twierdzenie Pitagorasa można zastosować do każdego trójkąta?
Nie, tylko w przypadku trójkątów prostokątnych. W innych trójkątach działa twierdzenie cosinusów, a twierdzenie Pitagorasa jest jego szczególnym przypadkiem dla kąta 90°.
Czy kalkulator podaje kąty trójkąta?
Nie, oblicza on długości boków, pole, obwód i wysokość. Do obliczania kątów należy użyć kalkulatora trygonometrycznego. W trójkącie o przyprostokątnych 3 i 4 kąt naprzeciw boku 3 ma arctg(3/4) ≈ 36,87°.
Dlaczego wynik zawiera pierwiastek?
Ponieważ dokładna wartość często nie jest liczbą całkowitą. 5√2 to dokładny wynik, a 7,071068 to jego zaokrąglona wartość dziesiętna. W zadaniach szkolnych zwykle zostawia się pierwiastek w odpowiedzi, chyba że zadanie mówi inaczej.
Co to jest trójkąt 3-4-5?
Jest to najmniejsza trójka pitagorejska: 3² + 4² = 5². Trójkąt o bokach w tym stosunku jest prostokątny, dlatego na budowie służy do sprawdzania narożników.
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (Dz.U. 2026 poz. 378) — matematyka, klasy VII–VIII: figury
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz.U. 2024 poz. 1019) — matematyka: planimetria
- CKE: Wybrane wzory matematyczne na egzamin maturalny z matematyki — planimetria
- Wolfram MathWorld: Pythagorean Triple
Ostatnia aktualizacja: 1 listopada 2026