Kalkulatorów w serwisie: 513

Kalkulator proporcji

Wprost: a odpowiada b. Odwrotnie: np. 3 pracowników…

Odwrotnie: …pracuje 12 dni.

Wynik

x20
Współczynnik proporcjonalności b/a
4
Obliczenia krok po kroku
  1. Proporcja: 3 : 12 = 5 : x (wielkości wprost proporcjonalne — rosną razem)
  2. Mnożymy „na krzyż”: 3 · x = 12 · 5
  3. x = 12 · 5 ÷ 3 = 60 ÷ 3 = 20
  • Reguła trzech: jeśli a odpowiada b, to c odpowiada x = b·c/a.

Kalkulator proporcji rozwiązuje proporcje metodą mnożenia na krzyż, oblicza proporcje odwrotne, dzieli mieszankę zgodnie ze stosunkiem, np. 1:4 lub 2:3:5, przelicza przepis na inną liczbę porcji oraz dzieli odcinek zgodnie ze złotym podziałem. Każdy wynik zawiera obliczenia krok po kroku. Kalkulator jest bezpłatny i nie wymaga rejestracji.

Jak korzystać z kalkulatora

Wybierz rodzaj proporcji:

  • a : b = c : x (proporcja bezpośrednia) — wprowadź wartości a, b i c; kalkulator obliczy wartość x,
  • proporcja odwrotna (więcej jednego oznacza mniej drugiego) — np. więcej pracowników, mniej dni,
  • stosunek mieszania / rozcieńczania — wprowadź stosunek składników (np. 1:4 lub 2:3:5), całkowitą ilość mieszaniny oraz jednostkę miary,
  • skalowanie przepisu — wprowadź ilości składników (po jednym w każdym wierszu), liczbę porcji w przepisie oraz liczbę potrzebnych porcji,
  • złoty podział — wprowadź długość odcinka.

Wyniki są wyświetlane z dokładnością do 6 miejsc po przecinku wraz z kolejnymi krokami obliczeń.

Proporcja bezpośrednia – mnożenie na krzyż

Dwie wielkości są współmierne, gdy rosną razem: dwukrotny wzrost jednej oznacza dwukrotny wzrost drugiej (ilość towaru i jego cena, odległość i paliwo). Proporcję a : b = c : x rozwiązuje się poprzez mnożenie „na krzyż”:

a · x = b · c, więc x = b · c ÷ a

Nazywamy to również regułą trzech: jeśli a odpowiada b, to c odpowiada x.

Wartości domyślne: 3 : 12 = 5 : x

  • 3 · x = 12 · 5,
  • x = 60 ÷ 3 = 20,
  • współczynnik proporcjonalności b/a = 4.

W praktyce: jeśli 3 kg jabłek kosztuje 12 zł, to 5 kg kosztuje 20 zł.

Proporcja odwrotna

Dwie wielkości są odwrotnie proporcjonalne, gdy jedna rośnie, a druga maleje w tym samym stosunku, a ich iloczyn jest stały: a · b = c · x.

Przykład z wartościami domyślnymi: 3 pracowników wykonuje pracę w ciągu 12 dni. Ile czasu zajmie to 5 pracownikom pracującym w tym samym tempie?

  • iloczyn: 3 · 12 = 36 dni roboczych,
  • x = 36 ÷ 5 = 7,2 dnia.

Inne przykłady odwrotnej proporcjonalności: prędkość i czas pokonania tej samej odległości lub liczba osób i ilość jedzenia na osobę. Przed obliczeniami zadaj sobie pytanie: jeśli jedna wielkość podwoi się, to czy druga podwoi się (proporcjonalnie), czy zmniejszy się o połowę (odwrotnie proporcjonalnie)?

Współczynniki rozcieńczenia – co oznacza stosunek 1:4

Stosunek 1:4 oznacza 1 część pierwszego składnika na 4 części drugiego — łącznie 5 części. Nie jest to to samo, co 1/4 całości.

Wartości domyślne: 5 l mieszaniny w stosunku 1:4 (np. koncentrat : woda):

  • suma części: 1 + 4 = 5,
  • jedna część = 5 l ÷ 5 = 1 l,
  • koncentrat: 1 l, woda: 4 l,
  • udział koncentratu w mieszaninie wynosi 20%.

Należy uważać na sposób zapisu. Na większości etykiet produktów (środki czyszczące, nawozy, koncentraty płynów do spryskiwaczy) stosunek 1:4 oznacza 1 część koncentratu plus 4 części wody. Jednak w niektórych protokołach laboratoryjnych „rozcieńczenie 1:4” oznacza 1 część próbki na 4 części roztworu końcowego (1 + 3). Jeśli instrukcje nie są jasne, sprawdź, czy odnoszą się do ilości dodanej wody, czy do całkowitej ilości mieszaniny.

W przypadku dużych proporcji różnica jest niewielka: dla stosunku 1:100 i 1 l mieszaniny potrzeba 9,9 ml koncentratu i 990,1 ml wody — czyli prawie tyle samo, co 10 ml na litr wody.

Mieszaniny kilku składników

Kalkulator dzieli mieszaninę na dowolną liczbę składników. Wprowadź proporcje, używając dwukropków, np. 1:2:3, oraz całkowitą masę.

Przykład: 12 kg mieszaniny w proporcjach 1:2:3:

  • suma części: 1 + 2 + 3 = 6,
  • jedna część = 12 kg ÷ 6 = 2 kg,
  • składniki: 2 kg, 4 kg i 6 kg (udziały 16,67%, 33,33% i 50%).

W tabeli podano ilość i udział procentowy każdego składnika. Metoda ta sprawdza się w przypadku każdej mieszanki o określonym stosunku: zaprawy murarskiej, nawozu, paliwa do silników dwusuwowych czy napoju. W przypadku betonu kalkulator betonu podaje również ilości cementu, piasku, żwiru i wody dla danej objętości.

Współczynniki mieszania farb i lakierów

Lakiery, farby i żywice dwuskładnikowe miesza się z utwardzaczem (a czasem z rozcieńczalnikiem) w proporcjach podanych w karcie technicznej produktu, np. 2:1, 3:1 lub 4:1.

Przykład: 600 ml lakieru w proporcji 2:1 (lakier : utwardzacz):

  • suma części: 2 + 1 = 3,
  • jedna część = 600 ml ÷ 3 = 200 ml,
  • lakier: 400 ml, utwardzacz: 200 ml.

W karcie technicznej podano, czy proporcja odnosi się do objętości, czy do masy — daje to różne wyniki, ponieważ składniki mają różną gęstość. Jeśli rozcieńczalnik jest podany w procentach (np. 10%), należy sprawdzić, czy odnosi się on wyłącznie do lakieru, czy do lakieru z utwardzaczem.

Dostosowanie przepisu do innej liczby porcji

Aby skalować przepis, wszystkie składniki mnoży się przez ten sam współczynnik: współczynnik = liczba potrzebnych porcji ÷ liczba porcji w przepisie.

Wartości domyślne: przepis na 4 porcje, potrzebujesz 6:

  • współczynnik = 6 ÷ 4 = 1,5,
  • 500 → 750, 250 → 375, 2 → 3, 100 → 150.

Praktyczne wskazówki:

  • czas pieczenia lub gotowania nie zmienia się proporcjonalnie do ilości — sprawdź go, gdy potrawa jest w piekarniku,
  • przy większej ilości potrzebna jest większa forma: jej powierzchnia powinna wzrosnąć o ten współczynnik, a nie jej średnica,
  • zaokrąglij liczbę jajek lub innych całych składników do rozsądnej liczby.

Aby przeliczyć miarki, łyżki i gramy, skorzystaj z przelicznika przepisów.

Współczynniki proporcji ekranu i obrazu

Proporcje ekranu, zdjęcia lub filmu (16:9, 4:3, 3:2, 21:9) to również stosunek wymiarów. Aby obliczyć wysokość dla danej szerokości, należy skorzystać z wzoru a : b = c : x: należy wprowadzić proporcje jako a i b, a szerokość jako c.

  • 16 : 9 = 1920 : x → x = 9 · 1920 ÷ 16 = 1080 (rozdzielczość Full HD 1920 × 1080),
  • 4 : 3 = 1024 : x → x = 768,
  • 3 : 2 = 6000 : x → x = 4000 (typowe zdjęcie z aparatu).

Ta sama metoda pozwala skalować obraz bez jego zniekształcania: nowa szerokość i wysokość muszą zachować pierwotny stosunek boków.

Złoty podział

Odcinek jest podzielony w złotym stosunku, gdy całość ma taki sam stosunek do dłuższej części, jak dłuższa część do krótszej. Stosunek ten to liczba złota:

φ = (1 + √5) ÷ 2 ≈ 1,618034

Wartości domyślne: odcinek o długości 100 (np. cm):

  • dłuższa część a = 100 ÷ φ = 61,8034,
  • krótsza część b = 100 − 61,8034 = 38,1966 (b = a ÷ φ),
  • odcinek dłuższy o współczynnik złotego podziału: 100 · φ = 161,8034.

Złoty podział jest wykorzystywany w projektowaniu, fotografii i architekturze do rozmieszczania elementów w harmonijnych proporcjach — jego uproszczoną wersją jest „zasada trójpodziału”.

Najczęstsze pytania

Jak rozwiązać proporcję?

Pomnóż na krzyż. Dla 3 : 12 = 5 : x otrzymujesz 3 · x = 12 · 5, więc x = 60 ÷ 3 = 20.

Co oznacza stosunek 1:4?

Zazwyczaj 1 część pierwszego składnika na 4 części drugiego, łącznie 5 części. Dla 5 l mieszaniny oznacza to 1 l koncentratu i 4 l wody.

Jak rozpoznać, czy proporcja jest bezpośrednia, czy odwrotna?

Zastanów się, co się stanie, gdy jedna z wielkości podwoi się. Jeśli druga również się podwoi, proporcja jest bezpośrednia. Jeśli zmniejszy się o połowę, proporcja jest odwrotna, a iloczyn tych wielkości pozostaje stały.

Jak przeliczyć przepis z 4 na 6 porcji?

Pomnóż każdą składnikową przez 6 ÷ 4 = 1,5. Na przykład 500 g mąki stanie się 750 g.

Jaka jest wysokość obrazu o proporcjach 16:9 i szerokości 1920 pikseli?

1080 pikseli: 9 · 1920 ÷ 16 = 1080.

Jaka jest wartość złotego podziału?

φ = (1 + √5) ÷ 2 ≈ 1,618034. Odcinek o długości 100, podzielony zgodnie ze złotym podziałem, składa się z części o długościach 61,8034 i 38,1966.

Źródła

Ostatnia aktualizacja: 19 października 2026

Powiązane kalkulatory