Kalkulator liczb zespolonych
Wynik
- Postać trygonometryczna
- 11,18034·(cos(−0,179853) + i·sin(−0,179853))
- Postać wykładnicza
- 11,18034·e^(i·(−0,179853))
- Moduł |z|5√5
- 11,18033989
- Argument arg z−10,3048°
- -0,1798535 rad
- Sprzężenie z̄
- 11 + 2i
Obliczenia krok po kroku
- (a + bi)(c + di) = (ac − bd) + (ad + bc)i, bo i² = −1
- = (3·1 − 4·(−2)) + (3·(−2) + 4·1)i = 11 − 2i
Kalkulator liczb zespolonych wykonuje cztery działania na liczbach a + bi krok po kroku i podaje wynik w postaci trygonometrycznej i wykładniczej, razem z modułem, argumentem i sprzężeniem. Podnosi też do potęgi wzorem de Moivre’a, wyznacza wszystkie pierwiastki n-tego stopnia i oblicza całe wyrażenia z i. Wyniki są zaznaczane na płaszczyźnie zespolonej, więc widać, co każde działanie oznacza geometrycznie.
Jak korzystać z kalkulatora liczb zespolonych
W polu Oblicz wybierz, czego potrzebujesz:
- Działanie na dwóch liczbach: podaj z₁, z₂ i wybierz +, −, × lub ÷.
- Postać trygonometryczna, moduł, argument: podaj jedną liczbę.
- Potęga zⁿ: podaj liczbę i wykładnik całkowity od −100 do 100.
- Pierwiastki n-tego stopnia z liczby: podaj liczbę i stopień od 2 do 24.
- Dowolne wyrażenie z i: wpisz całe wyrażenie. Dostępne są funkcje sqrt, exp, ln, sin, cos i abs, a znak ^ oznacza potęgę.
Liczby wpisuj tak, jak je zapisujesz: 3 + 4i, 1 - 2i, 2i albo samo i. Możesz użyć przecinka dziesiętnego, a litera j, używana w elektrotechnice, działa tak samo jak i.
Działania na liczbach zespolonych: przykład
Dane domyślne: z₁ = 3 + 4i i z₂ = 1 − 2i.
| Działanie | Zasada | Wynik |
|---|---|---|
| Dodawanie | dodaj osobno części rzeczywiste i urojone | 4 + 2i |
| Odejmowanie | odejmij osobno części rzeczywiste i urojone | 2 + 6i |
| Mnożenie | (a + bi)(c + di) = (ac − bd) + (ad + bc)i | 11 − 2i |
| Dzielenie | pomnóż licznik i mianownik przez sprzężenie mianownika | −1 + 2i |
Mnożenie krok po kroku. Ponieważ i² = −1:
(3 + 4i)(1 − 2i) = (3·1 − 4·(−2)) + (3·(−2) + 4·1)i = 11 − 2i
Dzielenie krok po kroku. Sprzężeniem liczby 1 − 2i jest 1 + 2i. Mianownik to 1² + 2² = 5, licznik to (3 + 4i)(1 + 2i) = −5 + 10i, więc wynik to (−5 + 10i)/5 = −1 + 2i.
Moduł, argument i postać trygonometryczna liczby zespolonej
Liczba zespolona z = a + bi to punkt na płaszczyźnie: część rzeczywista leży na osi poziomej, a urojona na pionowej.
- Moduł |z| = √(a² + b²) to odległość od początku układu współrzędnych.
- Argument φ to kąt mierzony od dodatniej półosi rzeczywistej. Kalkulator podaje go w przedziale od −π do π, w radianach i stopniach.
- Sprzężenie z̄ = a − bi to odbicie względem osi rzeczywistej.
| Postać | Zapis (r to moduł) | Dla z = 3 + 4i |
|---|---|---|
| Algebraiczna | a + bi | 3 + 4i |
| Trygonometryczna | r·(cos φ + i sin φ) | 5·(cos 0,927295 + i sin 0,927295) |
| Wykładnicza | r·e^(iφ) | 5·e^(i·0,927295) |
Tutaj r = √(9 + 16) = 5, a φ = 0,927295 rad, czyli 53,1301°. Gdy kąt jest prostą wielokrotnością π, kalkulator podaje go dokładnie: dla z = 1 + i wynik to 1,414214·(cos π/4 + i·sin π/4), a dla z = 1 − i kąt jest ujemny i zapisany w nawiasie: 1,414214·(cos(−π/4) + i·sin(−π/4)).
Przy wyznaczaniu kąta zawsze bierz pod uwagę znaki a i b, a nie sam iloraz b/a. Liczby 1 + i oraz −1 − i mają ten sam iloraz, ale leżą w przeciwnych ćwiartkach płaszczyzny.
Potęgi: wzór de Moivre’a
Przy mnożeniu liczb zespolonych moduły się mnoży, a argumenty dodaje. Stąd wzór de Moivre’a:
zⁿ = |z|ⁿ·(cos nφ + i sin nφ)
Przykład: (1 + i)⁸. Tutaj |z| = √2 i φ = π/4, więc |z|⁸ = 16 i nφ = 2π, a wynik to 16·(cos 2π + i sin 2π) = 16. Ręczne wymnażanie nawiasów trwałoby znacznie dłużej, a tu wystarczą dwa rachunki.
Dla domyślnej liczby i wykładnika (3 + 4i)³ = −117 + 44i, a moduł wynosi 5³ = 125. Wykładnik ujemny też działa i oznacza odwrotność potęgi.
Pierwiastki: dlaczego jest ich n
Każda niezerowa liczba zespolona ma dokładnie n różnych pierwiastków stopnia n:
wₖ = ⁿ√|z|·(cos((φ + 2kπ)/n) + i sin((φ + 2kπ)/n)), dla k = 0, 1, …, n − 1
Przykład: pierwiastki trzeciego stopnia z 8. Tutaj |z| = 8 i φ = 0, więc wspólny moduł to 2, a kąty to 0, 2π/3 i 4π/3:
- w₀ = 2
- w₁ = −1 + 1,7321i
- w₂ = −1 − 1,7321i
Wszystkie pierwiastki leżą na jednym okręgu i tworzą wierzchołki wielokąta foremnego, co widać na wykresie. W liczbach rzeczywistych pierwiastek trzeciego stopnia z 8 ma jedną wartość, 2, a dwa pozostałe istnieją tylko w liczbach zespolonych.
W trybie wyrażeń funkcja sqrt zwraca jedną wartość, czyli pierwiastek główny: sqrt(-4) daje 2i. Żeby zobaczyć oba pierwiastki, użyj trybu pierwiastków z n = 2.
Gdzie używa się liczb zespolonych i kto się ich uczy
Liczb zespolonych nie ma w podstawie programowej matematyki dla liceum i technikum, więc nie pojawiają się na maturze. Także w zakresie rozszerzonym równanie kwadratowe z ujemnym wyróżnikiem po prostu nie ma rozwiązań rzeczywistych. Studenci spotykają je na pierwszym roku kierunków technicznych i matematycznych, zwykle na algebrze i analizie.
Główne zastosowanie praktyczne to obwody prądu przemiennego, gdzie impedancję zapisuje się jako Z = R + jX. Inżynierowie używają litery j, bo i oznacza już prąd. Przesunięcie fazowe odpowiada argumentowi, a wartość impedancji modułowi. Liczby zespolone służą też w przetwarzaniu sygnałów i teorii sterowania.
Jeśli potrzebujesz tylko pierwiastków równania kwadratowego, skorzystaj z kalkulatora funkcji kwadratowej. Do układów równań i działań na macierzach służy kalkulator macierzy.
Najczęstsze pytania
Co to jest jednostka urojona i?
To liczba, której kwadrat wynosi −1. Nie leży na osi liczb rzeczywistych i rozszerza zbiór liczb tak, że każde równanie wielomianowe ma rozwiązanie.
Wpisywać i czy j?
Kalkulator przyjmuje oba symbole. W matematyce używa się i, a w elektrotechnice j, bo i oznacza prąd.
W jakim przedziale podawany jest argument?
Od −π do π, czyli jako wartość główna. Tę samą liczbę opisuje też kąt większy o pełny obrót, na przykład π/4 i π/4 + 2π, więc podręcznik używający przedziału od 0 do 2π poda inne wartości dla liczb poniżej osi rzeczywistej.
Dlaczego sqrt(-4) daje tylko jeden wynik?
W wyrażeniach funkcja sqrt zwraca pierwiastek główny, czyli 2i. Drugi pierwiastek to −2i. Wszystkie pokazuje tryb pierwiastków n-tego stopnia.
Czy liczby zespolone są potrzebne na maturze?
Nie. Nie ma ich w podstawie programowej dla liceum i technikum. Ujemny wyróżnik na egzaminie oznacza brak rozwiązań rzeczywistych.
Czy kalkulator rozwiązuje równania z liczbami zespolonymi?
Oblicza wyrażenia i wyznacza pierwiastki z liczb, ale nie rozwiązuje równań z niewiadomą. Dla równań kwadratowych z ujemnym wyróżnikiem rozwiązania zespolone pokazuje kalkulator równań.
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz.U. 2024 poz. 1019), matematyka
- Wolfram MathWorld: Complex Number
- Wolfram MathWorld: de Moivre’s Identity
Ostatnia aktualizacja: 1 listopada 2026