Kalkulatory: kuchnia i domowe przetwory
Kalkulatory kuchenne pomagają w gotowaniu, pieczeniu i konserwowaniu w domu: przeliczają szklanki i łyżki na gramy, skalują przepis na inną liczbę porcji lub inną formę do ciasta, obliczają ciasto na pizzę, przeliczają drożdże świeże na suche, przygotowują solankę do peklowania mięsa oraz liczą moc domowych nalewek, wina i piwa. Każdy kalkulator pokazuje wzór i przykład, a kalkulatory alkoholowe wyjaśniają, na co polskie prawo pozwala w domu.
Kalkulatory kuchenne — który wybrać
- Pieczenie i przeliczanie — przelicznik kuchenny pozwala przeliczać szklanki, łyżki i łyżeczki na gramy i z powrotem w przypadku mąki, cukru, masła, miodu i innych produktów; przelicznik przepisów dostosowuje ilości składników do większej liczby porcji lub innej formy oraz oblicza liczbę porcji ciasta; kalkulator pizzy oblicza ilość ciasta na podstawie procentów piekarskich i porównuje ceny pizzy na cm²; przelicznik drożdży przelicza drożdże świeże na instant i suche aktywne.
- Mięso i przetwory — kalkulator peklowania podaje ilość soli i peklosoli do peklowania na mokro i na sucho oraz sprawdza poziom azotynów.
- Napoje domowej roboty — kalkulator rozcieńczania spirytusu pokazuje, ile wody należy dodać do spirytusu, aby uzyskać wódkę; kalkulator nalewek podaje moc i słodkość nalewki owocowej; kalkulator wina liczy, ile cukru dodać do moszczu; kalkulator piwowarski przelicza °Blg oraz oblicza zawartość alkoholu (ABV), goryczkę (IBU), barwę (EBC) i cukier do refermentacji; kalkulator bimbru jest narzędziem edukacyjnym służącym do rozcieńczania i mieszania mocnego alkoholu.
Domowy alkohol — co jest legalne w Polsce
| Co robisz w domu | Stan prawny |
|---|---|
| Nalewki na kupionym spirytusie lub wódce | legalne na własny użytek; ustawy o wyrobie napojów spirytusowych nie stosuje się do napojów spirytusowych wytwarzanych w domu na własny użytek, a nie w celu sprzedaży, o ile nie są one wytwarzane w drodze destylacji |
| Wino, cydr, miód pitny, piwo | legalne na własny użytek i zwolnione z akcyzy, o ile nie są przeznaczone do sprzedaży (§ 8 rozporządzenia w sprawie zwolnień od akcyzy) |
| Rozcieńczanie kupionego spirytusu do mocy wódki | legalne; akcyza jest już wliczona w cenę spirytusu |
| Destylacja alkoholu (bimber) | przestępstwo — produkcja alkoholu etylowego bez wpisu do rejestru podlega karze grzywny, ograniczenia wolności lub do 3 lat pozbawienia wolności, również w przypadku, gdy alkohol jest przeznaczony na własny użytek |
| Sprzedaż alkoholu domowej roboty | niedozwolona bez wymaganego wpisu do rejestru, składu podatkowego i zezwolenia na sprzedaż alkoholu |
Nie wolno też sprzedawać ani podawać alkoholu osobom poniżej 18 lat — w tym alkoholu domowej roboty podczas uroczystości rodzinnych.
Miary kuchenne w kalkulatorach
Kalkulatory wykorzystują miary przyjęte w polskich książkach kucharskich oraz w tabelach Instytutu Badań Edukacyjnych (IBE): szklanka = 250 ml, łyżka = 15 ml, łyżeczka = 5 ml — wszystkie płaskie. Dekagram to 10 g — to legalna jednostka miary w Polsce, więc przepisy podające wartości w „dagach” są całkowicie poprawne. Amerykański cup to 240 ml (na etykietach żywności w USA; tradycyjny cup ma 236,6 ml), uncja to 28,35 g, a funt to 453,6 g.
W przypadku napojów zawartość alkoholu podaje się w % objętościowych w temperaturze 20 °C, czyli temperaturze, w której kalibruje się alkoholomierze, a zawartość cukru w moszczach w °Blg, co w praktyce odpowiada °Brix i °Plato.
Jak dokładne są wyniki
Przeliczanie jednostek masy (g, dag, kg, oz, lb) lub jednostek objętości (ml, l, szklanka, łyżka) jest dokładne. Przeliczanie objętości na masę zależy od produktu i sposobu nabierania: szklanka mąki waży 130–160 g w zależności od tego, czy jest sypka, czy ubita, dlatego do pieczenia najlepiej jest ważyć składniki.
Kalkulatory alkoholowe uwzględniają kontrakcję (zmniejszenie objętości po zmieszaniu etanolu z wodą) oraz objętość rozpuszczonego cukru, dzięki czemu są bardziej precyzyjne niż proste wzory podawane w wielu przepisach. Mimo to zmierz końcową moc alkoholomierzem w 20 °C. Czas peklowania, ilość drożdży i przebieg fermentacji zależą od temperatury i surowców — należy traktować te wartości jako orientacyjne.