Kalkulator punktu rosy
Wynik
- Wilgotność bezwzględna
- 8,62 g/m³
- Ciśnienie cząstkowe pary wodnej
- 11,66 hPa
- Ciśnienie pary nasyconej
- 23,33 hPa
Obliczenia krok po kroku
- γ = ln(RH/100) + 17,62 × T ÷ (243,12 + T) = ln(0,5) + 17,62 × 20 ÷ 263,12 = 0,6462
- Td = 243,12 × γ ÷ (17,62 − γ) = 9,26°C
- Wilgotność bezwzględna = 216,7 × e ÷ (273,15 + T) = 216,7 × 11,663 hPa ÷ 293,15 = 8,62 g/m³
- Wzór Magnusa (współczynniki 17,62 / 243,12°C, WMO) — dokładność ok. ±0,1°C w zakresie −45…60°C. Na powierzchniach o temperaturze niższej niż punkt rosy skrapla się para wodna.
Kalkulator punktu rosy pokazuje temperaturę, w której para wodna zawarta w powietrzu zaczyna się skraplać. Działa w trzech trybach: punkt rosy z temperatury i wilgotności względnej powietrza, wilgotność względna z punktu rosy oraz punkt rosy w przegrodzie — rozkład temperatur w warstwach ściany, z którego widać, czy powierzchnia od strony pokoju pozostaje sucha i w której warstwie temperatura spada poniżej punktu rosy.
Jak korzystać z kalkulatora punktu rosy
- Co liczysz — punkt rosy, wilgotność względną albo punkt rosy w przegrodzie (ścianie).
- Temperatura powietrza — temperatura powietrza w pomieszczeniu, w °C (w pokoju zwykle 20–22°C).
- Wilgotność względna — w procentach, odczytana z higrometru. W trybie wilgotności względnej zamiast niej wpisujesz temperaturę punktu rosy.
- Temperatura zewnętrzna (tryb przegrody) — obliczeniowa temperatura zimowa albo temperatura w danym dniu, np. −10°C.
- Warstwy (tryb przegrody) — jedna warstwa w wierszu, od wewnątrz na zewnątrz: nazwa materiału i grubość w cm, np. „Tynk gipsowy; 1,5”. Materiał spoza listy wpisz z jego współczynnikiem przewodzenia ciepła λ: „Nazwa; 0,04; 10”.
Wynik pokazuje temperaturę punktu rosy, wilgotność bezwzględną (gramy wody w 1 m³ powietrza) i ciśnienie cząstkowe pary wodnej. W trybie przegrody dostajesz też temperaturę wewnętrznej powierzchni ściany, współczynnik temperaturowy fRsi, temperaturę, poniżej której grozi pleśń, oraz tabelę temperatur za każdą warstwą z zaznaczeniem warstw, w których temperatura jest niższa od punktu rosy.
Jak obliczyć temperaturę punktu rosy — wzór Magnusa
Kalkulator stosuje wzór Magnusa ze współczynnikami zalecanymi przez Światową Organizację Meteorologiczną (a = 17,62, b = 243,12°C):
- γ = ln(RH ÷ 100) + 17,62 × T ÷ (243,12 + T)
- Td = 243,12 × γ ÷ (17,62 − γ)
gdzie T to temperatura powietrza w °C, a RH — wilgotność względna w procentach. W zakresie od −45 do 60°C błąd wynosi ok. ±0,1°C.
Obliczenie odwrotne daje wilgotność względną z punktu rosy: RH = 100 × e(Td) ÷ e(T), gdzie e to ciśnienie pary nasyconej: e(T) = 6,112 × exp(17,62 × T ÷ (243,12 + T)) hPa.
Wilgotność bezwzględna to masa pary wodnej w 1 m³ powietrza: AH = 216,7 × e ÷ (273,15 + T) g/m³, gdzie e to rzeczywiste ciśnienie pary wodnej w hPa.
Przykład: punkt rosy przy 20°C i wilgotności 50%
Wartości domyślne: powietrze 20°C, wilgotność względna 50%:
- γ = ln(0,5) + 17,62 × 20 ÷ 263,12 = −0,6931 + 1,3393 = 0,6462
- Td = 243,12 × 0,6462 ÷ (17,62 − 0,6462) = 9,26°C
- Ciśnienie pary nasyconej przy 20°C: 23,33 hPa; ciśnienie rzeczywiste: 11,66 hPa
- Wilgotność bezwzględna = 216,7 × 11,663 ÷ 293,15 = 8,62 g/m³
Każda powierzchnia chłodniejsza niż 9,3°C — zimna szyba, rura z zimną wodą, nieocieplony narożnik ściany — zaparuje. Tryb odwrotny: przy 20°C i punkcie rosy 12°C wilgotność względna wynosi 60%, a wilgotność bezwzględna 10,35 g/m³.
| Temperatura powietrza | RH 40% | RH 50% | RH 60% | RH 70% | RH 80% |
|---|---|---|---|---|---|
| 18°C | 4,2°C | 7,4°C | 10,1°C | 12,4°C | 14,5°C |
| 20°C | 6,0°C | 9,3°C | 12,0°C | 14,4°C | 16,4°C |
| 22°C | 7,8°C | 11,1°C | 13,9°C | 16,3°C | 18,4°C |
| 24°C | 9,6°C | 12,9°C | 15,8°C | 18,2°C | 20,3°C |
Punkt rosy w ścianie (w przegrodzie)
W trybie przegrody kalkulator rozkłada spadek temperatury między wnętrzem a otoczeniem proporcjonalnie do oporu cieplnego każdej warstwy: T(x) = Ti − (Ti − Te) × R(x) ÷ RT, przy oporach przejmowania ciepła 0,13 m²K/W od wewnątrz i 0,04 m²K/W od zewnątrz.
Ściana domyślna: tynk gipsowy 1,5 cm, pustak ceramiczny szlifowany 25 cm, styropian EPS 040 15 cm i tynk cienkowarstwowy 0,5 cm; wewnątrz 20°C i 50%, na zewnątrz −10°C:
| Miejsce | Temperatura |
|---|---|
| Powierzchnia wewnętrzna | 19,2°C |
| Za tynkiem gipsowym | 19,0°C |
| Za pustakiem | 13,7°C |
| Za styropianem | −9,7°C (poniżej punktu rosy) |
| Za tynkiem cienkowarstwowym | −9,7°C (poniżej punktu rosy) |
Całkowity opór cieplny wynosi 4,798 m²K/W. Powierzchnia od strony pokoju (19,2°C) jest dużo cieplejsza niż punkt rosy 9,3°C, więc woda się na niej nie skrapla. Temperatura spada poniżej punktu rosy dopiero w styropianie — to normalne w ocieplonej ścianie i nie jest wadą, jeśli dociera tam niewiele pary wodnej.
Ta sama ściana bez ocieplenia ma opór tylko 1,048 m²K/W: powierzchnia wewnętrzna ma 16,3°C, a temperatura spada poniżej punktu rosy już w murze. Przy wilgotności 50% ściana pozostaje sucha, ale w łazience albo w pokoju, w którym suszy się pranie, zapas jest niewielki.
To sprawdzenie uproszczone — porównuje temperatury z punktem rosy powietrza wewnętrznego i nie uwzględnia oporu dyfuzyjnego warstw. Pełna metoda (Glasera, PN-EN ISO 13788) liczy ilość kondensatu i sprawdza, czy latem odparuje.
Kondensacja i pleśń — wymagania cieplno-wilgotnościowe
Warunki techniczne wymagają, aby na wewnętrznej powierzchni ściany zewnętrznej nie występowała kondensacja pary wodnej umożliwiająca rozwój grzybów pleśniowych, a wewnątrz przegrody — narastające z roku na rok zawilgocenie (§ 321). W praktyce sprawdza się to współczynnikiem temperaturowym fRsi, który nie może być mniejszy od wartości krytycznej — w budynkach mieszkalnych można przyjąć 0,72 (załącznik nr 2, pkt 2.2.2).
fRsi = (θsi − θe) ÷ (θi − θe), gdzie θsi to temperatura powierzchni wewnętrznej. Dla domyślnej ściany ocieplonej: (19,2 + 10) ÷ (20 + 10) = 0,97, dla ściany bez ocieplenia 0,88. Obie wartości spełniają wymaganie; dużo zimniejsze są mostki cieplne (narożniki, ościeża okien, płyty balkonowe), dlatego pleśń zaczyna się zwykle właśnie tam.
Pleśń nie potrzebuje rosy — rozwija się, gdy wilgotność względna przy powierzchni przez dłuższy czas wynosi 80% lub więcej. Przy 20°C i 50% w pokoju dzieje się tak na powierzchniach zimniejszych niż ok. 12,6°C, przy 60% — poniżej ok. 15,4°C.
Rozporządzenie z 2002 r. (t.j. Dz.U. 2022 poz. 1225) obowiązywało do 19 września 2026 r., a nowego rozporządzenia nie ogłoszono (stan na 18 listopada 2026 r.). Do 19 marca 2028 r. projekt można sporządzić według tych przepisów po złożeniu oświadczenia inwestora (art. 102a Prawa budowlanego), a przy robotach niewymagających pozwolenia ani zgłoszenia — stosować je bez oświadczenia (art. 102b).
Jak uniknąć kondensacji — wilgotność powietrza w domu
- Utrzymuj wilgotność 40–60%. Gotowanie, kąpiele i suszenie prania to kilka litrów wody dziennie — wietrz pomieszczenia po tych czynnościach i używaj wyciągu w łazience i kuchni.
- Nie zatykaj wentylacji. Po wymianie okien i dociepleniu ścian dom staje się szczelny; przy wentylacji grawitacyjnej okna potrzebują nawiewników albo regularnego otwierania.
- Ogrzewaj równomiernie. Chłodna sypialnia ogrzewana od czasu do czasu zawilgaca się szybciej niż pokój o stałej temperaturze.
- Odsuń meble od ściany. Szafa dosunięta do ściany zewnętrznej obniża temperaturę ściany za nią o kilka stopni.
- Ocieplaj od zewnątrz. Ocieplenie od wewnątrz przesuwa strefę zimna do muru po stronie pokoju i wymaga paroizolacji oraz starannego wykonania detali.
Współczynnik U ściany obliczysz w kalkulatorze współczynnika U, a grubość ocieplenia — w kalkulatorze styropianu.
Najczęstsze pytania
Ile wynosi punkt rosy przy 20°C i wilgotności 50%?
Ok. 9,3°C (dokładnie 9,26°C ze wzoru Magnusa). Na powierzchniach chłodniejszych, np. zimnej szybie czy rurze z zimną wodą, para wodna się skrapla. Powietrze zawiera wtedy 8,62 g wody w 1 m³.
Czym różni się wilgotność względna od bezwzględnej?
Wilgotność bezwzględna to rzeczywista ilość pary wodnej w powietrzu, w g/m³. Wilgotność względna to stosunek ciśnienia pary do największego możliwego ciśnienia w danej temperaturze. Gdy powietrze się ochładza, wilgotność bezwzględna się nie zmienia, a względna rośnie, aż w punkcie rosy osiągnie 100%.
Czy punkt rosy w ociepleniu to błąd?
Nie. W ocieplonej ścianie temperatura zawsze spada poniżej punktu rosy gdzieś w izolacji. Ważne jest, ile pary wodnej tam dociera i czy może odparować — dlatego warstwy paroszczelne daje się od strony ciepłej, a paroprzepuszczalne od strony zimnej.
W jakiej temperaturze na ścianie pojawia się pleśń?
Pleśń rozwija się, gdy wilgotność względna przy powierzchni długo wynosi 80% lub więcej. Przy 20°C i 50% w pokoju dzieje się tak na powierzchniach chłodniejszych niż ok. 12,6°C, czyli zanim woda w ogóle się skropli (9,3°C).
Jaka wilgotność powietrza w domu jest prawidłowa?
40–60% przy 20–22°C uznaje się za komfortowe i bezpieczne dla budynku. Powyżej 60% szybko rośnie ryzyko skraplania na oknach i w narożnikach, poniżej 30–35% powietrze jest odczuwalnie suche.
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, t.j. Dz.U. 2022 poz. 1225 — § 321, załącznik nr 2 pkt 2.2
- Ustawa z 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz.U. 2026 poz. 1161) — art. 102a–102c, okres przejściowy
- WMO, Guide to Instruments and Methods of Observation (WMO-No. 8), załącznik 4.B — wzory na ciśnienie pary nasyconej
Ostatnia aktualizacja: 29 października 2026